# Инжил: магӀарул мацӀ: Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал

Unknown

## Инжил


ЦІияб КъотІи


Библия таржама гьабиялъул институт Москва 2008


ЦеберагІи


ХІурматияв цІалдолев!

Дуца кодобе босараб тІехьалда цІар буго «Инжил».

«Инжил» ккола Библиялъул – жугьутІазул ва христианазул Хирияб ТІехьалъул – цо бутІа. Гьеб ккола азарго гІанасеб мацІалде буссинабурабги дуниялалда бищунго гІемерал гІадамаз цІалулебги тІехь. Гьелъ кІудияб асар гьабуна гІемерал халкъазул рухІияб ва культурияб гІумруялъе. Гьанже дуе рес щун буго гьеб магІарул мацІалда цІализе.

Библия ккола азаргоялдаса цІикІкІун соназ хъварал некІсиял тІахьал цолъизарун лъугьараб тІехь. Гьеб гІуцІун буго кІиго кІудияб бутІаялдасан. ТІоцебесеб бутІаялда – «НекІсияб КъотІиялда» – бицунеб буго Аллагьас дуниялги инсанги рижараб куцалъул, аварагзаби ритІун, жиндирго рагІи халкъалъе Гьес загьир гьабураб куцалъул, Аллагь цо вукІиналда тІоцебе божараб халкълъун лъугьараб жугьутІ халкъалъухъе Муса аварагасдалъун Аллагьас Къанун рещтІинабиялъулги хІакъалъулъ. Гьеб киналъулго хІакъалъулъ «НекІсияб КъотІиялда» бугеб щуго тІехьалда Тавратилан абула.

«НекІсияб КъотІиялъул» хадусел тІухьдузда бицунеб буго Къануналъул амруязе гІадамал чанцІулго хилиплъиялъул. Гьел битІараб нухде ккезаризе Аллагьас гІадамазухъе аварагзаби ритІана, амма гІемерисел божичІо аварагзабазул рагІуда. Муса аварагги гьоркьов ккун, Аллагьасда ва иман лъураб халкъалда гьоркьоб гьабун букІараб КъотІи хвезабулаан гьез. Аварагзабаз гІадамазда бицунеб букІана иман лъуразулгун Аллагьас ЦІияб КъотІи гьабулеб заман бачІине бугин ва гІадамазухъе цІакъго кІудияв авараг ва абадияв парччахІ – МасихІ – витІизе вугин.

КІиабилеб бутІаялда – «Инжилалда» – христианаз абула «ЦІияб КъотІийилан». Гьеб хъван буго грек мацІалда. «Инжилалда» рехсон ругел лъугьа-бахъинал ккана кІиазарго соналъ цере. Доб мехалда Рималъул империялъул кверщаликь букІараб Палестинаялда гьавуна ГІиса МасихІ. Гьенир рукІарал жугьутІаз цІунана жидерго умумузул динги гІадаталги. Гьел божулаан, аварагзабаз цебеккунго бицухъе, Аллагьас гьезухъе МасихІ витІизе вукІиналда ва, чияр кверщелалдаса жалги хвасар гьарун, МасихІ парччахІлъун лъугьине вукІиналда. Амма ГІиса дуниялалде вачІиналъул букІана жеги тІадегІанаб мурад – мунагьалъулги хвалилги кверщелалдаса гІалам хвасар гьаби.

«Инжилалде» гьоркьобе уна 27 тІехь. ТІоцебесеб ункъо тІехьалда цІар буго «Рохалил хабар». Гьел тІухьдуз бицунеб буго ГІисал гІумруялъулги, гьесул муридазулги тушбабазулги, гІадамазе гьес гьарурал насихІатазулги, рихьизарурал мугІжизатазулги, гьев хвеялъулги ва хваралъуса вахъиналъулги хІакъалъулъ. Гьаб ункъабго тІехь хъван буго ГІисал ункъо муридас – Матфейица, Маркица, Лукаца ва Иоанница. Гьел рукІана гьеб кинабго жидер беразда бихьарал яги бихьараз бицунеб рагІарал гІадамал. «Рохалил хабаралъул» ункъабго тІехьалда батІи-батІияб рахъалдасан бицунеб буго ГІисал гІумруялъул хІакъалъулъ. Цо-цо бакІалда дандеккола ункъазго хъвараб жо, цо-цо бакІаздайин абуни цоялъ цояб камиллъизабула.

Хваралъуса вахъинавун ГІиса зобалазде восун аралдаса хадуб гьесул муридазул букІараб гІумруялъул бицунеб буго «Чапарзабазул ишал» абураб тІехьалда. Гьеб хъвана цо «Рохалил хабаралъулги» авторлъун кколев Лукаца. Гьев вукІана тІехьалда рехсарал гІемерисел лъугьа-бахъинал жиндир беразда рихьарав ва гьезулъ гІахьаллъарав чи. «Чапарзабазул ишал» абураб тІехьалда аслияб къагІидаялъ бицунеб буго ГІисал чапарзаби Пётрил ва Павелил хІакъалъулъ. Бищунго цІикІкІун гьев кІиясго хІаракат бахъана ГІисал хІакъалъулъ хабар тІибитІизабизе, гьесул хІалкІолъиялдалъун гьез рихьизаруна гІемерал мугІжизатал.

ГІисаде иман лъуразухъе чапарзабаз кагътал хъвана, ГІисаца бицунеб букІараб гьезда бичІчІизабун, Аллагьасде руссарал гІадамал кин хьвадизе кколелали насихІатал гьарун. Нахъе цІунун хутІун бугеб гьединаб къоло цо кагъат «Инжилалъул» тІехьалда лъун буго. «Чапарзабазул ишал» абураб тІехьалъги гьел кагътазги нилъеда бицуна тІоцере ГІисада нахърилълъарал, доб заманаялда жидер хІакъалъулъ христианалин абизе байбихьарал, гІадамазул гІумру кинаб букІарабали.

«Инжилалъул» ахирисеб, къоло анкьабилеб, тІехь ккола «Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал». Гьеб тІехьалда бицунеб буго дуниял ахирлъараб мехалда ккезе бугебщиналъул хІакъалъулъ.

КІиазарго соналъ цебего хъвараб «Инжилалда» ратула гьанжесеб гІелалъул гІадамазда ричІчІуларел бакІал, жеги рагІичІел калимаби. Гьединлъидал тІехьалъул ахиралда кьун буго ричІчІизе захІматал рагІабазе баян. ЦІалдолесда гьенирго ратила тІехьалда рицарал аслиял лъугьа-бахъинал ккарал бакІазул картаби.

ЦІализе бокьараб бакІ батизе бигьалъиялъе Библиялъул текст ХІІІ гІасруялда бутІрузде бикьун букІана, ХVI гІасруялда щибаб бетІер аятазде бикьун, гьезие номерал кьуна. МагІарул цІалдолезе бигьалъиялъе гІисинал бутІрул ратІа гьарун, гьезиеги цІарал кьун руго.


Библия таржама гьабиялъул институталъ 1996 соналда магІарул мацІалда басмаялде бахъана «Инжилалъул» цо бутІалъун кколеб «Маркица бицараб Рохалил хабар». 2000 соналда цІалдолезухъе щвана цоги тІехь, гьелда жанир руго «Лукаца бицараб Рохалил хабар» ва «Чапарзабазул ишал». 2005 соналда бахъана «Сулайман аварагасул гІакъилал рагІаби» абураб тІехьги. Гьеб ккола «НекІсияб КъотІиялъул» цо бутІа.

«Инжил» таржама гьабиялъул иш рагІалде бахъана Библия таржама гьабиялъул институталъул хІалтІухъабазулги, Библиялъул цолъарал обществабазул ва Дагъистаналъул гІалимзабазулги гІахьалаб хІаракатчилъиялдалъун. Таржамаялда тІад гьел хІалтІана 1990 – 2007 соназда. Гьаниб баркала кьезе бокьун буго гьаб тІехь магІарул мацІалде буссинабиялъе квербакъи гьабураб Россиялъул гІелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гІелмияб централъул МацІалъул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъе.

ТІехь басмаялде бахъаразул хьул буго гьаб таржамаялъ магІарул халкъалъул рухІияб гІумруялда жаниб цо бегьулеб бакІ кквелин.

Библия таржама гьабиялъул институталъ авар мацІалда басмаялде бахъизе хІадур гьабулеб буго Библиялъул тІоцебесеб тІехь – «Байбихьи».


Библия таржама гьабиялъул институт


## Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал

### Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал


«Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал» – гьеб буго Библиялъул бичІчІизе захІматаб бутІа. Гьеб хъвараб заманги мухІканго лъалеб гьечІо – гІага-шагарго нилъер эраялъул І гІасруялъул ахиралда яги ІІ гІасруялъул авалалда хъван батилин тола. ГІиса МасихІиде гьез иман лъун букІин сабаблъун, гьеб заманаялда хадур лъугьун, христианазе, гІакъуба кьолеб букІана. Гьединлъидал гьезие хІажат букІана ракІбатизабиги гьенир кколел ругел лъугьа-бахъиназул балъгояб магІна загьирлъиги. Грек мацІалда гьаб тІехьалда цІар буго «Апокалипсис», ай инсанияталъул тарихалъул магІна сипатаздалъун бихьизаби. БатІи-батІиял сипатаздаса ва гІаксахун бициналдаса пайдаги босун, тІехьалда бихьизабулеб буго дуниялалда лъикІлъиялдаги квешлъиялдаги гьоркьоб бугеб къеркьей, гІадамазул мунагьал сабаблъун тамихІалъе халкъалде рещтІунеб балагь-гІазаб. Бицунеб буго ГІиса МасихІ кІиабизеги дуниялалде вачІинегІан ва Аллагьас халкъалъе ахирисеб суд гьабизегІан иман лъураз хІехьезе кколел къварилъабазул хІакъалъулъги.


### 1 бетІер


ГІиса МасихІидалъун загьирлъарал ишал


1КватІичІого ккезе бугелъул хІакъалъулъ жиндирго лагъзадерида лъазабизе Аллагьас ГІиса МасихІидалъун загьир гьарурал ишазул бицунеб буго гьаб тІехьалда. Гьесги гьел ишал, малаикги витІун, жиндирго лагъ Иоанниеги загьир гьаруна. 2Иоанница нугІлъи гьабула жиндаго бихьанщиналъе – Аллагьасул рагІиялъе ва МасихІ ГІисаца загьир гьабурабщиналъеги. 3Гьардарал гурелдай Аллагьасдасан рещтІараб гьеб калам рагІун цІаларавги, гьелъухъ гІенеккаралги, жидеца гьеб каламалъул амруял тІуразаруралги. Гьаб тІехьалда бицунеб бугебщинаб лъугьине заман щолеб бугелъулха!


Саламалъул рагІаби


4Асия улкаялда ругел иман лъуразул анкьабго жамагІаталде Иоаннил рахъалдасан салам.

Жив хІакъав, абадияв, даимав Аллагьасул, гьесул тахалда цеве вугев анкьавго кІудияв малаикасул 5ва ритІухъав нугІлъунги вугев, хваралъусаги тІоцеве вахъунев дуниялалъулго ханзабазул парччахІ ГІиса МасихІил баркатги саламги лъеги нужеда.

Гьесие нилъ рокьула, жиндирго биялдалъун нилъ гьес нилъер мунагьаздаса рацІцІад гьаруна, 6жиндирго Инсул – Аллагьасул кашишзабилъунги лъугьинарун, гьес нилъ жиндирго парччахІлъиялде рачана. Абадул абадиялъ даимлъаги гьесул хІалкІолъиги къудратги! Амин.

7Гьале, накІкІаздаги рекІун, вачІунев вуго гьев. Киназдаго вихьила гьев, гьесда хеч къазабураздагицин вихьила. Дуниялалъул киналго халкъал гьесухъ гІодила. Гьедин букІина. Амин.

8Дун Алипги Яги вугилан, Авалги Ахирги вугилан абулеб буго Жив хІакъав, абадияв, даимав Аллагьас – Къудратав БетІергьанас.


ГІадамил Лъимада релълъарав чи


9Дун вуго, ГІисадехун цолъун, нужеда цадахъ гІазаб-гІакъуба хІехьезе сабру бугев ва гьелдалъун Аллагьасул парччахІлъи насиблъизе бугев нужер вац Иоанн. Аллагьасул рагІи тІибитІизабуралъухъ ва ГІиса МасихІие нугІлъи гьабуралъухъ тамихІалъе дун витІана Патмос абулеб чІинкІиллъиялде. 10ТІадегІанасул къоялъ[1]Илагьияб РухІалъ асар гьабуна дие – мугъзада нахъасан ахІулеб рагІана: 11«Дуда бихьулеб бугеб жо тІанчазда хъвай ва иман лъуразул анкьабго жамагІаталде: Эфесалде, Смирнаялде, Пергамалде, Тиатираялде, Сардисалде, Филадельфиялде ва Лаодикеялде битІе».

12Дун нахъехун вуссана, дида рагІулеб бугеб гьаракь лъилали лъазе. Нахъехун вуссиндал, дида бихьана анкьго меседил чирахъ. 13Гьел чирахъазул бакьулъ вугоан ГІадамил Лъимада релълъарав чи. Гьесда тІад букІана хІатІазде щвараб гІаба ва карандасан борчун букІана меседил рачел. 14Квас кинигин хъахІаб букІана гьесул ботІрол рас. Бералги цІалъун кенчІолел рукІана. 15ЦІадаб биунеб бугеб мазгаралда релълъун рукІана хІатІал. Лъадал кІудияб чвахелоялъул гІадинаб букІана гьаракьги. 16Гьесул кваранаб хъатикь букІана анкьго цІва. Гьесул кІалдиса къватІибе бачІунеб рагІиги релълъунаан кІибалаб ва рекІараб хвалченалда. Къалъул гІужалда бакъ гІадин гвангъун букІана гьесул гьумерги.

17Хварав чи гІадин, гьесул хІатІазда цеве гІодов ккана дун, гьесда бер чІварабго. Кваранаб кверги дида тІад лъун, гьес абуна: «Мун хІинкъуге. Дун тІоцевесевги ахирисевги вуго. 18Дун чІагояв вуго. Хун вукІарав дун гьале абадул абадиялъего чІаголъун вуго. Дихъ буго хвалилги хварал ругеб бакІалъулги кІул. 19Дуда бихьизабурабщинаб – гьанже ккарабги ва хадуб ккезе бугебги – хъвай дуца. 20Дир кваранаб хъатикь дуда бихьулеб анкьго цІваялъулги анкьго меседил чирахъалъулги балъголъи гьадинаб буго: анкьго цІва ккола иман лъуразул анкьабго жамагІаталда вугев чапар, анкьго чирахъги ккола гьеб анкьабго жамагІат».


### 2 бетІер


Эфесалда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


1Эфесалда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «Анкьго цІва кваранаб хъатикь ккурас, анкьго меседил чирахъалда гьоркьосан хьвадулев вугес гьадин абулеб буго: 2Дида лъала дур ишалги, дур захІматаб хІалтІиги, дур сабруги. Дида лъала нужедаго гьоркьоре квешал гІадамал дуца риччалареблъи. Дуца хІалбихьана жал чапарзаби ругилан абулезул (гьел дир чапарзаби гурелха!), ва дуда гьел гьерсихъаби ратана. 3Дуца сабру гьабула, дир цІар сабаблъун гІемераб къо хІехьана дуца, амма гьелъ дур тату хвезабичІо.

4Цо бадибчІвайги бугебха дуе гьабизе. Доб цебе букІараб рокьи дур рекІелъ хутІун гьечІо. 5Гьединлъидал ракІалде щвезабе гІодове вортизегІан мун кинаб борхалъиялда вукІаравали. Тавбу гьабе дуца. Дол тІоцере гьарулел рукІарал ишалги гьаре. Дуца гьедин гьабичІони, вачІун гьенивегун, бугеб бакІалдаса добегІан хъурщизабила дица дур чирахъ, – дуца тавбу гьабизегІан. 6Амма дулъ цо лъикІлъиги буго – дуе рокьуларо николаитазул ишал, диеги гьел цІакъ рихарал руго.

7ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали. Бергьарасе дица Аллагьасул алжаналъуб бугеб гъотІодаса пихъ кьела».


Смирнаялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


8Смирнаялда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «ТІоцевесес ва ахирисес, хун вукІун чІаголъарас гьадин абулеб буго: 9Дида лъала дуе бугеб гІакъуба-къварилъиги, дур мискинлъи-язихълъиги, – хІакъикъаталда мун бечедав вугевха. Дида лъала Аллагьасул халкъин жидедаго абулезул мацІги бугьтанги, – амма гьеб Аллагьасул халкъ гуро, илбисалъул агьлу буго. 10Дуца хІехьезе ккезе бугелдаса хІинкъуге мун. Гьале илбисалъ, нужер хІалбихьизе, цо-цо чи туснахъалде рехила. АнцІго къоялъ букІина нужее гьеб къварилъи. Холев вугониги, божи-иман рехун течІони, дуе шапакъатлъун абадияб гІумру кьела дица.

11ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали. Бергьарасе кІиабилеб хвалица щибго зарал гьабиларо».


Пергамалда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


12Пергамалда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «КІибалаб ва рекІараб хвалчен бугес гьадин абулеб буго: 13Кинаб бакІалда мун вугевали лъала дида, илбисалъ жиндирго тах лъураб бакІалда вуго мун. Амма дир цІар цІакъ лъикІ цІунулеб буго дуца. Нужер гьенив – илбисалъул чІей бугеб бакІалда – дие нугІлъи гьабурав, дир цІакъго божарав чи Антипа чІвараб мехалдагицин, дида божун, дидаса инкар гьабичІо дуца.

14Дуе бадирчІваял гьаризе кколел ишалги ругелха. Дуца аскІоре риччалел руго БилгІамил дин босарал гІадамал. Исраилил халкъ къосинабизе бокьун, гьев БилгІамицайин Балакида малъун букІараб гьересиаллагьзабазе гІоло къурбаналъе кьураб жо кваназе ва хъахІбалъи гьабизе. 15Дур гьенир руго николаитазул дин ккурал гІадамалги. 16Гьединлъидал тавбу гьабе. Тавбу гьабичІони, кватІичІого дун духъе вачІина ва дирго кІалзул хвалчаца вагъила гьелгун.

17ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали. Бергьарасе балъгояб нигІмат кьела дица, хъахІаб гамачІги кьела. Гьеб ганчІида хъван букІуна, жиндие щварав чиясда гурони, лъиданиги лъалареб цІияб цІар».


Тиатираялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


18Тиатираялда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «Аллагьасул Васас – цІа гІадин берал кенчІолел ругес ва цІадаб биунеб мазгаралда релълъарал хІатІал ругес – гьадин абулеб буго: 19Дида лъала дур ишалги, рокьиги, божи-иманги, тІагІат-гІибадатги, дур сабруги, дол тІоцере рукІараздаса дур ишал гьанже цІикІкІун ругеллъиги лъала.

20Дуе бадибчІвай гьабизе жоги бугебха. Аллагьасул балъголъи загьир гьабизе лъалилан чІарай Иезабел абулей гІаданалъ дир лагъзал гуккизе риччалел руго дуца. ХъахІбалъи гьабизе ва гьересиаллагьзабазе къурбаналъе кьураб жо кваназе малъулеб буго гьелъ гьезда. 21Тавбу гьабизе заман кьун букІана дица гьелъие. Амма гьелъие бокьичІо жиндирго хъублъи рехун тезе. 22Балагьея, хъубал ишалги рехун тун, тавбу гьабизегІан, дица гьей унтул бусаде рехила, гьелда цадахъ къосун рукІараздеги балагь рещтІинабила. 23Гьелъул лъималаздеги хвел тІаде тІамила дица. Гьебмехалда киналго жамагІатазда лъала тІул-ракІалда бугебщинабгицин бихьулев чи дун вукІин. Нужер щивасул ишазда рекъон кьела дицаги щивав чиясе. 24Божи-имангун Тиатираялда хутІарал нужеца дозул дин босичІо ва илбисалъул балъголъийилан доз абулеб жоялъулги хІалбихьичІо. Нужер мугъзада цІияб гьир баччизабиларо дица. 25Амма нужехъ бугебаб щулаго ккве, дун гьениве вачІинегІан.

26Дие гІоло ахиралде щвезегІан захІмат баччун бергьарасе дица кьела халкъазда тІад кверщел. 27Инсухъа дие кверщел щвараб гІадин, гьесухъеги щвела, маххул тІилица цере къотІун, гьел рехъаде рачине ва, щагІил хъуби кинигин, гъуризе кверщел. 28Ва дица гьесие кьела рогьалил цІва. 29ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали».


### 3 бетІер


Сардисалда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


1Сардисалда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «Аллагьасул анкьго кІудияв малаик жинда аскІов вугес, жиндихъ анкьго цІваги бугес гьадин абулеб буго: Дида лъала дур ишал. Дур рахъалъ абулеб буго мун чІаго вугилан, амма хун вугевха мун. 2Макьидаса вигьа ва дулъ хвечІого хутІараб, амма кватІичІого хвезе бугебщинаб щулалъизабе – дур ишал щвалде щвараллъун рихьулел гьечІо дир Аллагьасда. 3ХІасил, духъе щварабги ва дуда рагІарабги ракІалде щвезабе, гьеб цІуне ва кантІе. Мун вигьинчІони, цІогьор гІадин вачІина дун, ва дуда лъазе гьечІо дун кида духъе вачІиневали.

4Амма дур гьенив Сардисалда вуго ретІел хъублъизабичІев чанго чи, гьел дида цадахъ хъахІаб ратІлилъ хьвадизе руго, гьелъие мустахІикъал ругелъул. 5Бергьаравги, гьелго гІадин, хъахІаб ратІлилъ вукІине вуго. ГІумруялъул тІехьалдаса гьесул цІарги киданиги хъвагІаларо дица. Гьесул цІар рехсела дирго Инсудаги гьесул малаикзабаздаги цебе. 6ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали».


Филадельфиялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


7Филадельфиялда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «Жив вацІцІадас, Жив хІакъас, Давуд парччахІасул кІул кодоб бугес (гьес ричІараб лъиданиги рахазе кІоларо, гьес рахараб лъиданиги ричІизеги кІоларо) гьадин абулеб буго: 8Дида лъала дур ишал. Балагьея, дица дуда цебе нуцІа рагьана, лъиданиги кІоларо гьеб къазе. ЗагІипав чи вукІаниги, дир рагІи цІунана дуца ва дир цІаралдаса инкарги гьабичІо. 9Балагьея, дица духъе кьела илбисалъул агьлуялда гьоркьоса цо-цо чагІи. Гьез абула жал ругин Аллагьасул халкъ, (амма гьел Аллагьасул халкъ гуро, гьерсихъаби руго). РачІун дур хІатІазда цере накабазда чІезе тІамила дица гьел, ва гьебмехалда лъала гьезда мун дие вокьулевлъи. 10Сабру гьабейилан бугеб дир амру дуца цІунидал, дицаги цІунила мун, – ракьалда ругезул хІалбихьизе тІолабго дуниялалде балагьалъул къо бачІараб мехалъ.

11Дун кватІичІого вачІина. Дуе щвараб шапакъат вачІун лъицаниги бахъичІого хутІизе, духъго бугеб щулаго ккве. 12Бергьаравги дица гьавила дирго Аллагьасул кІалгІаялъул хІубилъун. Гьев тІокІав киданиги гьениса къватІиве лъугьинаро. Дица гьеб хІобода хъвала дирго Аллагьасул цІар, дирго Аллагьасул шагьаралъул – дир Аллагьасдасан зодисан рещтІине бугеб цІияб Иерусалималъул – цІар ва дирго цІияб цІарги. 13ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали».


Лаодикеялда ругел иман лъуразул агьлуялде хитІаб


14Лаодикеялда ругел иман лъуразул агьлуялде витІарав чапарасухъе хъвай: «Жинда божизе бегьулес, РитІухъав ва ХІакъав нугІас, Аллагьас бижанщиналъул аваллъун вугес гьадин абулеб буго: 15Дида лъала дур ишал. Дулъ я бухІи гуро, я цІорой гуро. Дулъ бухІиниги цІоройниги букІарабаниха! 16Хинлъи гурони, дулъ я бухІи, я цІорой гьечІелъул, дица мун дирго кІалдиса къватІиве тун рехила. 17Дуца абулеб буго мун бечедго вугин, цІакъго ресалда вугин ва сундениги хІажалъунги гьечІин. Дуда бичІчІулеб гьечІо мун талихІ къосарав, хІакъирав, пакъирав, бецав ва гІицІав чи вукІин. 18Дица дуе гІакълу кьела дихъа бичун босейин цІаялъ бацІцІад гьабураб месед – мунго бечелъизе; дихъа бичун босейин хъахІаб ретІел – дурго инжитаб гІицІлъи бахчизе; дихъа даруги бичун босейин – дурго бадиб бахине. Гьебмехалда канлъи бихьила дуда. 19Диего рокьулезда гІайибги чІвала дица, тамихІги гьабула. Гьединлъидал дуца хІаракат бахъе ва тавбу гьабе.

20Гьале нуцІихъе вачІун вуго дун, заруца бухулеб буго дица гьеб! Дир гьаракь рагІун нуцІа рагьарасухъе гьоболлъухъ ина. Цинги цадахъ гІодор чІун дунги гьевги квана-гьекъела!

21Дун бергьиндал дир Инсуца дунги жиндирго тахида тІад гІодов чІезавурав гІадин, дицаги бергьарав дидаго аскІов дирго тахида гІодов чІезавила. 22ГІундул ругезда рагІизе биччанте иман лъуразул жамагІатазда Илагьияб РухІалъ щибилан абулеб бугебали».


### 4 бетІер


Зобалазул тахги гьелда гІодов чІаравги


1Гьелдаса хадуб дун вала-гъалагьана. Гьале зобалазда буго рагьараб нуцІа. Трубаялъул гІадаб кутакаб, доб дида кІалъалеб рагІараб гьаракьалъ абуна: «Гьаниве тІаде ваха, дица дуда бихьизабила хадуб щиб ккезе бугебали». 2Илагьияб РухІалъ асар гьабун, гьебсагІатго дида цебе тІамуна гьадинаб сурат. Гьале дида цере руго зобалазул тахги гьелда гІодов чІаравги. 3ГІодов чІарасул гьумер гвангъун букІана яшмаялда ва сардисалда релълъун, гьесул тахалда тІад чІун букІана изумрудалъулкьераб нур. 4Гьеб тахалда сверунги букІана жеги къоло ункъо тах. Тахазда гІодор чІун рукІана къоло ункъо хІаким. Гьез ретІун букІана хъахІаб ретІел, ботІрода букІана меседил таж. 5Доб тахалдасан пири пирхулеб букІана, кутакал гьаркьалги гъугъадиги рагІулеб букІана. Тахалда цебе рекІун букІана анкьго чирахъ – Аллагьасул анкьго кІудияв малаик. 6Гьелда цебе бацІцІадаб цІорол гІадинаб ралъад бугилан кколеб букІана.

Тахалъул ункъабго рахъалда букІана цереги нахъаги гІемерал берал ругеб ункъо рухІчІаголъи. 7ТІоцебесеб рухІчІаголъи гъалбацІалда релълъараб букІана. КІиабилеб – оцода релълъараб букІана. Лъабабилелъул гьумер инсанасул гІадинаб букІана. Ункъабилеб релълъун букІана боржун унеб цІудуда. 8Гьеб ункъабго рухІчІаголъиялъул щибалда букІана анлъ-анлъ кваркьи; жанисанги къватІисанги гьел куркьбаздаги рукІана берал. Къасиги-къадги гьоркьоса къотІичІого гьез ахІулеб буго: «ВацІцІадав! БатІияв! Къудратав! ХІалкІолев БетІергьан Аллагь! Жив хІакъав, абадияв ва даимав!»

9Тахида гІодов чІарасе, абадул абадиялъ чІагоясе гьел рухІчІаголъабаз рецц гьабула, гьесул къудраталъул бицуна, гьев кІодо гьавула. Гьебго заманалда 10къоло ункъавго хІаким кІалагъоркье речІчІула тахида гІодов чІарасда цере ва абадул абадиялъ чІагоясе сужда гьабула. Тахалда цере жидерго тажалги лъун, гьез абула: 11«Мун нижер БетІергьан Аллагь, кинабго жо дуца бижидал, кинабго дуе бокьухъе бижун бугелъул, мун мустахІикъав вуго дуе рецц гьабизеги, къудратав ва хІалкІояв вугилан абизеги».


### 5 бетІер


Кагъатги КьегІерги


1Тахида гІодов чІарасдаса кваранидехун дида бихьана кІиябго рахъалда хъвай-хъвагІай бугеб гурараб халатаб кагъат, анкьго мугьру чІван бугоан гьелда. 2Дида вихьана цо зорбаяв малаик, кІудияб гьаркьидалъун гьес ахІулеб букІана: «ТІад чІвараб анкьабго мугьруги тІезабун, гьаб кагъат рагьизе щив мустахІикъав вугев?» 3Я зобалазда, я ракьалда, я ракьалда гъоркь вугев цонигиясда кІвечІо, гьеб кагъат рагьун, гьелда щиб хъван бугебали хал гьабизе. 4Кагъат рагьун гьелда щиб хъван бугебали хал гьабизе мустахІикъав чи цониги ватичІелъул, дун гІемерав гІодана. 5Цо хІакимас дида абуна: «ГІодуге мун. Балагье, Ягьудал наслуялъул Давудил кьибилалъул гъалбацІ бергьана, гьединлъидал гьелда кІола, анкьабго мугьруги тІезабун, кагъат рагьизе».

6Ункъабго рухІчІаголъиялъги хІакимзабазги сверун ккураб тахалда тІад бугоан хъун букІараб гІадинаб цо КьегІер. Гьелъул букІана анкьго лълъарги анкьго берги. Гьелъул магІнаги – Аллагьас тІолабго ракьалде витІарав анкьго кІудияв малаик. 7БачІун КьагІрица доб кагъат босана тахида гІодов чІарасул кваранаб хъатикьа. 8Доб ункъабго рухІчІаголъиги къоло ункъавго хІакимги гьеб КьагІрида цере кІалагъоркье ккана ва щивасда кодоб букІана арфаги[2] кьеккен гьабулеб махІгьуинаб нахул цІураб меседил щурунги. (Гьелъул магІна – Аллагьасул халкъалъул дугІа.) 9Гьез цІияб кечІ ахІана: «Хъун букІиндал ва дурго бидухъ дуца щибаб наслуялъул, щибаб мацІалъул, щибаб халкъалъул ва щибаб миллаталъул гІадамал Аллагьасе ричун росидал, мун мустахІикъаб буго, босун гьеб кагътил мугьру тІезабизе. 10Дуца гьел парччахІлъиялде рачана ва нилъер Аллагьасул кашишзабилъунги лъугьинаруна. Гьез ракьалда парччахІлъи гьабила».

11Дун валагьана ва дида рагІана тахалда сверухъ ва рухІчІаголъабаздаги хІакимзабаздаги сверухъ ругел гІемерал малаикзабазул гьаркьал. РикІкІун хІалкІоларелгІан гІемер рукІана гьел. 12КІудияб гьаркьидалъун гьез ахІулеб букІана: «Хъун букІараб гьаб КьегІер мустахІикъаб буго кверщелги, бечелъиги, гІакълуги, къудратги, къадру-къиматги, реццги, баркатги насиблъизе!»

13Зобалаздаги, ракьалдаги, ралъдадаги ва гьезда жанибги рухІ бугебщиналъ ахІулеб рагІана дида: «Тахида гІодов чІарасе ва КьагІрие абадул абадиялъго баркатги, къадру-къиматги, реццги, къудратги!» 14Ункъабго рухІчІаголъиялъ «Амин» абуна. КІалагъоркье речІчІун, хІакимзабаз сужда гьабуна.


### 6 бетІер


КьагІрица анлъго мугьру тІезабула


1Дида бихьана КьагІрица доб анкьабго мугьруялъул цояб тІезабулеб. Доб ункъабго рухІчІаголъиялъул цоялъ, цевегІан къан валагьеян, зоб гъугъалеб гІадинаб гьаракь гьабуна. 2Дун валагьана. Гьале дида цебе буго хъахІаб чу. Гьелда рекІарасухъ чІорбутІ буго. Гьесухъе таж кьун букІана ва, бергьиналда ракІчІарав чи кинигин, вачІунев вукІана гьев бергьенлъи босизе.

3КьагІрица кІиабилеб мугьру тІезабуна. КІиабилеб рухІчІаголъиялъги абуна цевегІан къан валагьеян.

4КъватІибе бачІана билбагІараб чу. Гьелда рекІарасе ихтияр кьун букІана, гІадамал цоцаца чІвазаризелъун, гьаб ракьалдаса рекъел лъугІизабизе. Гьесухъе кьун букІана кІудияб хвалчен.

5КьагІрица лъабабилеб мугьру тІезабуна. Лъабабилеб рухІчІаголъиялъги абуна цевегІан къан валагьеян. Дун валагьана. Гьале дида цебе буго чІегІераб чу. Гьелда рекІарасда кодор цІадираби руго. 6Доб ункъабго рухІчІаголъабазда гьоркьосан цо гьаракь рагІана дида: «Ролъул цо сахІалъул багьа – цо динар, пурчІинадул лъабго сахІалъул багьаги – цо динар. Зайтуналъул гъутІбиги цІолбол гъабуги къотІуге».

7КьагІрица ункъабилеб мугьру тІезабуна. Ункъабилеб рухІчІаголъиялъги абуна цевегІанги къан валагьеян. 8Дун валагьана. Гьале дида цебе буго канчІгІурччинаб чу. Гьелда рекІарасда цІар буго Хвел. Гьелдаго хадуб цун бачІунеб буго ЖужахІ. Хвалчадалъун, ракъудалъун, вабаалдалъун ва ракьалда ругел жанавараздалъунги гІадамал хвезаризе, гьаб тІолабго ракьалъул ункъил бутІаялда тІад кверщел кьун буго гьеб кІиялъего.

9КьагІрица щуабилеб мугьру тІезабуна. Къурбан хъолеб бакІалда гъоркь дида рихьана Аллагьасул рагІи сабаблъун ва жидеца гьабураб нугІлъи сабаблъунги чІваразул рухІал. 10Кутакаб гьаракьалдалъун гьез ахІулеб букІана: «ХІакъав ва Мукъадасав БетІергьан, кидалъагІанха гьаб ракьалда ругел гІадамал дуца тамихІ гьабичІого ва нижер бидухъ къисас босичІого тун ругел?» 11Гьезул щивасе кьун букІана хъахІаб ретІел ва гьезда абулебги букІана нуж цодагьаб мехалъ чІайин, – нужго гІадин чІвазе ругел нужер гьалмагъзабиги вацалги тІаде журан, гІураб къадар ккезегІан чІайин.

12КьагІрица анлъабилеб мугьруги тІезабуна. Кутакалда ракь багъарана. Бакъги чІегІерлъана, чІегІераб сугъур гІадин; рещалъараб моцІги би гІадин багІарлъана. 13Хасел тІаде щвезегІан гъотІодаго хутІарал инжирал кутакаб гьороца рортизарулел гІадин, цІвабиги ракьалде рортун рачІана. 14Кагътил тІамач гІадин, зобалги сукІун ана. Киналго мугІрузги чІинкІиллъабазги жидерго бакІ хисана.

15Ракьалда ругел парччахІзаби, чІахІиял хІакимзаби, рагъул церехъаби, бечедал гІадамал, къо-асс бугел чагІи, киналго лагъзал ва уздензабиги мугІрузул нохъазда ва кьурабалъ рахчана. 16МугІруздаги кьурабаздаги абулеб букІана гьез, жидеда тІаде рортун рачІун, жал рахчейин тахида чІарасул бераздасаги КьагІрил ццидадасаги. 17«Гьезул ццидал кІудияб къо тІаде щун буго! Лъида гьеб хІехьезе кІолеб!»


### 7 бетІер


Нусиялда кІикъоялда ункъазарго чи


1Гьелдаса хадуб дида вихьана дуниялалъул ункъабго бокІнилъ чІарав ункъо малаик. Я ракьалде, я ралъдаде, яги цониги гъветІ-хералде пуйзе биччачІого, гьез ккун чІезабун букІана дуниялалъул ункъо гьури. 2Цоги малаик вихьана дида бакъбаккул рахъалдасан ваккун вачІунев. ХІакъав Аллагьасул мугьру букІана гьесухъ. Ракьалъеги ралъдаеги зарал гьабизе изну кьурав ункъо малаикасде кутакаб гьаракьалдалъун ахІана гьес: 3«Нижеца нилъер Аллагьасул лагъзадерил надалда мугьру чІвазегІан, я ракьалъе, я ралъдае, яги гъветІ-хералъе зарал гьабуге нужеца». 4Дида рагІана Исраилил киналго наслабаздасан нусиялда кІикъоялда ункъазарго чиясда мугьру чІван бугин абулеб:

5Ягьудал наслуялдаса мугьру чІваразул анцІила кІиазарго чи вуго,

Рубенил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

Гадил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

6Ашерил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

Нафталил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

Менашил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

7ШимгІонил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

Левийил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

Иссахарил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

8Зебулонил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи,

Юсупил наслуялдасаги – анцІила кІиазарго чи ва

Буняминил наслуялдасаги анцІила кІиазарго чи вуго мугьру чІваразда гьоркьов.


ХъахІал гІабаби ретІарал гІадамазул руккел


9Нахъеги валагьана дун. Гьале щибаб миллаталъул, наслуялъул, халкъалъул ва мацІалъул гІадамаздасан лъугьараб, лъиданиги рикІкІун хІалкІолареб руккел чІун буго тахида ва КьагІрида цебе. Киназго ретІун руго хъахІал гІабаби ва хъатикь ккун руго чамасдакил гъотІол гІаркьалаби. 10Кутакаб гьаракьалдалъун ахІулеб буго гьез: «Тахида гІодов чІарав нижер Аллагьасухъ ва КьагІрихъ буго хвасарлъи!»

11Киналго малаикзаби чІун рукІана тахалдаги, хІакимзабаздаги ва доб ункъабго рухІчІаголъиялдаги сверухъ. Тахалда цере кІалагъоркье речІчІун, гьез Аллагьасе сужда гьабулеб букІана. 12Абулебги букІана гьез: «Амин! Нижер Аллагьасухъ буго абадул абадиялъ баркатги, реццги, гІакъиллъиги, кІодолъиги, къадру-къиматги, къудратги, хІалкІолъиги! Амин!»

13Дидехун вуссун цо хІакимас гьикъана: «Гьал хъахІал гІабаби ретІарал гІадамал щал кколел ва киса рачІарал чагІи гьел?»

14Дица гьесда абуна: «Дуда лъалаха, бетІерчІахъад!» – ан.

Гьес дида абуна: «Гьел рачІун руго кІудияб гІазаб-гІакъубаялдаса. КьагІрил биялъ чурун хадуб хъахІлъана гьезул гІабаби. 15Гьединлъидалин гьел Аллагьасул тахалда цере ругел ва къасиги-къадги гьесул кІалгІаялъуб гьесие тІагІат-гІибадатги гьабулеб бугеб. Тахида чІарас жиндирго чодрокье рачина гьел. 16Гьел тІокІал киданиги ракъиларо, къечеларо, бакъул бухІиги гьезие букІинаро, багІари-гьелегьинги гьезда хъваларо. 17Тахил бакьулъ бугеб КьегІер гьезул вехьлъун лъугьунелъулха. Гьелъ рачина гьел маулхІаяталъул иццухъе, Аллагьас гьезул бадиса щибаб магІил гороги бацІцІина».


### 8 бетІер


Анкьабилеб мугьру


1КьагІрица анкьабилеб мугьру тІезабуна. Бащдаб сагІат гІанасеб заманалда зодиб сихІкъотІи лъугьана.

2Дида вихьана Аллагьасда цеве чІарав анкьго малаик. Гьезул щивасухъе пуйзе кьун букІана цо-цо ссур.

3ВачІун къурбан хъолеб бакІалда цеве кьеккен гьабизе, меседил щурунги хъатикь, ккун эхетана цоги малаик. ГІемераб махІгьуинаб нах кьун букІана гьесухъе, – кинабго Аллагьасул халкъалъ дугІаги гьабун, тахида цебе къурбан тІад хъолеб меседил къаниде тІун, кьеккен гьабизе. 4Малаикас бачІараб гьеб нахул лъугьараб кІкІуй, Аллагьасул халкъалъул дугІадул гьаракьгун цадахъ, гьев разилъизе зодибе ана. 5Кьеккен гьабулеб щурунги кодобе босун, къурбан тІад хъолеб доб къанидаса цІадул цІезабуна малаикас гьеб, цинги ракьалде хьвагІун балагьизабуна. Гьебмехалда зобал гъугъадана, гьаркьал рахъана, пири пирхана ва ракь багъарана.


Анлъго малаикас ссуралъубе пула


6Анкьго ссур кодоб бугев анкьавго малаик ссуралъубе пуйзе къачІан чІана.

7Ва тІоцевесев малаикас ссуралъубе пуна, ва горо-цІер бана, ва бигун жубараб цІаги бачІана ракьалде. Ракьалъул лъабил бутІа бухІана гьелъ, гъутІбузул лъабил бутІаги бухІана ва кинабго гІурччинхерги бухІана.

8Ва кІиабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва цІа рекІараб кІудияб мегІер гІадаб жо ралъдалъе бортун бачІана. Ва ралъдал лъабил бутІа биялде сверана. 9Ва ралъдал рухІчІаголъабазул лъабил бутІа хвана, гумузул лъабил бутІаги щущан ана.

10Ва лъабабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва зодисан бортун бачІана цІа рекІараб сунтур гІадинаб кІудияб цІва. Гьеб тІаде бортана гІоразул лъабил бутІаялде ва лъадал иццаздеги. 11Гьеб цІваялда цІар букІана «КьогІаб хер». Ва лъадал лъабил бутІа гьеб хер гІадин кьогІлъана, ва кьогІаб лъим гьекъон гІемерав чи хвана.

12Ва ункъабилев малаикас ссуралъубе пуна – гьаргьадулаго ссун ана бакъул лъабил бутІа, ва моцІрол лъабил бутІа, ва цІвабзазул лъабил бутІа – кинабго канлъул лъабил бутІа. Къоялъул лъабил бутІа бецІлъун хутІана, гьединго сардил лъабил бутІаги бецІлъун хутІана.

13Дун валагьана, ва дида рагІана зоб бакьулъан боржун унеб цо цІудуца кутакаб гьаракьалдалъун гьадин ахІулеб: «Вай, вай, вай, жеги ссуралъубе пуйчІев лъабго малаикас ссуралъубе пураб мехалда, гьаб ракьалда ругезде бачІине бугеб балагьха!»


### 9 бетІер


1Ва щуабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва дида бихьана цо цІва зодиса ракьалде бортулеб. Гьелъухъе кьун букІана тІину гьечІеб кІкІалахъе нух бугеб гъуялъул нуцІил кІул. 2Ва гьеб цІваялъ ричІана нуцІа. Ва кІудияб корохъа гІадинаб кІкІуй бачІана гъуялъуса къватІибе. Ва гьеб кІкІуялъ бакъги гьаваги бецІлъизабуна. 3Ва кІкІуялда гъорлъан ракьалде бачІана ракъул гарцІазул кІудияб бо. Гьаб ракьалда ругел ичІкІалаз гІадин хечизе ихтияр кьун букІана гьезие. 4Ва гьезда лъазабун букІана, Аллагьасул мугьру надалда гьечІел гІадамазе гурони, я ракьалда бижараб харие, я кинаб букІаниги гІурччинлъиялъе, я кинаб букІаниги гъотІое зарал гьабугеян. 5Гьел гарцІазе ихтияр кьун букІана гьел гІадамал чІвачІого тун, щуго моцІалъ гьезие гІазаб-гІакъуба гьабизе. ИчІкІалалъ хеч къазабидал инсанасе лъугьунеб гІадинаб гІазаб-гІакъуба букІана гьеб. 6Гьел къоязда гІадамал жидеего хвел балагьизе лъугьина, амма гьезда гьеб батиларо. Хвезе бокьун рукІина гьел, амма хвел гьездаса лъутила.

7Рагъуе къачІарал чуязда релълъун рукІана гьел гарцІал. Меседил тажазда релълъарал жалги рукІана гьезул бутІрузда. Гьезул гьурмал инсанасулалда релълъарал рукІана. 8Руччабазул гІадинаб расги букІана гьезул, гъалбацІалъул гІадинал гажалги рукІана. 9Маххул гІадинал къолдабиги рукІана гьезда тІад, гьезул куркьбазул гьаракьги релълъунаан рагъде гІедегІун унел гІемерал чолгьаказул гьаракьалда. 10ИчІкІалалъул гІадинаб рачІги букІана гарцІил, гьеб рачІалдасан хечги къазабулаан гьелъ. Гьел жидерго рачІаз гІадамазе щуго моцІалъ зарал гьабизе ихтияр кьун букІана гьезухъе. 11Гьезул парччахІлъун букІана гьеб кІкІалалъул шайтІан; жугьутІ мацІалда гьелда цІар буго Абаддон, грек мацІалда – Аполлион («Хвел босун бачІунеб»).

12Цо балагь тІаса ана. Гьале гьелдаго хадуб цун бачІунеб буго жеги кІиго балагь.

13Ва анлъабилев малаикас ссуралъубе пуна, ва дида рагІана тахида цебе къурбан тІад хъолеб меседил къанил ункъабго бокІнилъ рекъезабураб ункъо лълъаралъул гьаракь. 14Ссур кодоб ккурав анлъабилев малаикасда гьеб гьаракьалъ абулеб букІана: «КІудияб Пурат гІурул рагІалда бухьун бугеб ункъо жен бичун биччай». 15Ва гІадамазул лъабил бутІа хвезабизе гьел риччалеб заман – сагІат, къо, моцІ ва лъагІел – тІаде щвезегІан чІезабун букІараб гьеб ункъабго жен бичун биччана. 16Ва дида бицана анцІазарго кІиго нухалъ анцІазарилъ кьабурабгІан къадаралда рекІаралги ругин гьезул бодулъ.

17Гьедин балъголъи загьирлъун дида рихьана чуялги чуязда рекІарал рагъухъабиги. Гьезда рукІана цІабагІараб, бецІхъахІилаб ва чІабтІил гІадинаб тІогьилаб кьералъул къолдаби. ГъалбацІалъулазда релълъарал рукІана гьел чуязул бутІрул. Ва гьезул кІалдисан бурулеб букІана цІаги, кІкІуйги, чІабатІги. 18Гьеб лъабабго балагь рещтІиналъ – гьезул кІалдисан бурулеб цІадуцаги, кІкІуйдуцаги, чІабтІицаги – гІадамазул лъабил бутІа гъурана. 19Гьел чуязул къуват лъун букІана гьезул кІалдибги рачІалдаги, гьезул рачІалги рукІиндалха загьруял борхьал гІадинал. Гьез хІанчІиялдалъун кколаан гІадамазе зарал.

20Жидеца гьабурабщиналда – жундузе гІибадат гьабиялда, ва меседил, гІарцул, мазгарул, ганчІил, цІулал гьарурал, жидеда я щибниги бихьуларел, я щибниги рагІуларел, я хьвадизе кІоларел гьересиаллагьзабазе гІибадат гьабиялда – рекІекълъичІо гьел балагьал рещтІиндал хвечІого хутІарал цогидал гІадамал, ва кингоги тавбу гьабичІо гьез. 21Я жидеца гІадамал чІваялда, я сихІру гьабиялда, я хъахІбалъи гьабиялда, яги цІогь гьабиялда рекІекълъичІо гьел, тавбуги гьабичІо гьез.


### 10 бетІер


Малаикасухъ букІараб гьитІинабго тІехь


1Цинги дида вихьана цогидав цІакъ кутакав малаик зобалаздасан рещтІунев; накІкІал рукІана гьесда тІад жемун, ботІрода тІад нурги чІун букІана, гьумер букІана бакъ гІадинаб, бохдул рукІана цІадул хІубал гІадинал. 2Гьес рагьун хъатикь ккун букІана гьитІинабго тІехь. Кваранаб бох гьес ралъдада лъуна, квегІаб бох ракъдада лъуна. 3ГъалбацІалъул гъулгъулиялда релълъараб кутакаб гьаракьалдалъун ахІдезе лъугьана гьев. Гьев ахІдолеб мехалда рагІана анкьго нухалда зоб гъугъараб гІадинаб гьаракь. 4Анкьго нухалда зоб гъугъараб гІадинаб гьаракь рагІидал, гьеб хъвазейилан лъугьана дун. Амма зодисан ахІулеб рагІана: «Анкьго нухалда зоб гъугъаялдалъун дуда бицараб жо балъго те, гьеб хъваге дуца».

5Ва ралъдадаги ракъдадаги чІун дида вихьарав малаикас жиндирго кваранаб квер зодобехун битІана. 6Жив абадияв-даимасул, зобалги гьениб бугебщинабги, ракьги гьениб бугебщинабги, ралъадги гьениб бугебщинабги жинца бижарасул цІар рехсон гьев гьедана кватІичІого лъугІизе бугилан. 7Анкьабилев малаикги ссуралъубе пуйзе лъугьина. Гьеб къоялъ лъугьина Аллагьас жиндирго лагъзадерида – аварагзабазда Рохалил хабар бицун лъазабун букІараб балъгояб иш.

8Зодисан дида рагІун букІараб гьаракь гьанжеги дидехун кІалъана: «Ралъдадаги ракъдадаги чІарав малаикас рагьун хъатикь ккураб доб тІехь босизе а», – ян.

9Малаикасда аскІове ун, дица гьесда абуна гьеб гьитІинаб тІехь дихъе кьейилан. Гьес дида абуна: «Босун кванай гьеб. Дур чохьониб гьеб кьогІлъила, амма дур кІалдиб гьеб гьоцІогІанги гьуинаб букІина» 10Малаикасда кодоса босун, кванана гьеб гьитІинаб тІехь. Дир кІалдиб гьеб гьоцІогІанги гьуинаб букІана, амма чохьониб гьеб кьогІлъана. 11Цинги дида абуна: «ГІемерал халкъазе, миллатазе, мацІазе ва парччахІзабазе хадубккун щиб лъугьине бугебали нахъе-нахъеги бицине ккезе буго дуца».


### 11 бетІер


КІиго нугІ


1ГІансаялда релълъараб тІилги дихъе кьун, абуна: «Вахъа, дуца борце Аллагьасул кІалгІаги къурбан хъолеб бакІги, чан чияс гьениб гІибадат гьабурабалиги рикІкІе. 2Аллагьасул кІалгІаялда сверун бугеб азбар дуца къватІиб те, гьеб борцунге, цогидал халкъазе кьун бугин гьеб. Гьез гьаб хирияб шагьар кІикъоялда кІиго моцІалъ мерхьина. 3Дир кІиго нугІасе хІалкІолъи кьела дица, сугъуралъул ретІелги ретІун, гьез азаралда кІинусиялда лъабкъого къоялъ Аллагьасул рагІи халкъалда лъазабизе». 4Гьел чагІи ккола кІиго зайтуналъул гъветІлъунги ва зоб-ракьалъул БетІергьанасда цебе бугеб кІиго чирахълъунги. 5Гьезие зарал-зиян гьабизе ракІалде ккарав чиясде гьезул кІалдисан цІа бурун бачІина ва гьеб цІадуца рухІила гьезул тушбаби. Гьеле гьедин хвезе вуго гьезие зарал-зиян гьабизе ракІалде кканщинав чи. 6Гьев кІиясдаго кІвезе буго Аллагьасул рагІи гьез халкъалда лъазабулеб заманалда цІад бачІого букІиналъе зобал къазе. Лъадада тІадги ихтияр кьун буго гьезухъе – гьеб биялде сверизабизе; гьединго ихтияр кьун буго гьезие бокьанщинахъе ракьалда балагьалъул цІал кьабизе. 7Гьев кІиявго нугІас Аллагьасул рагІи халкъалда лъазабун бахъараб мехалда, тІину гьечІеб кІкІалахъан тІаде бачІунеб жанавар гьезда данде багъила; гьелъ гьел къезарила ва чІвала. 8Содомлъунги Мисрилъунги лъугьараблъун рикІкІине бегьулеб гьеб кІудияб шагьаралъул къватІазде рехун хутІила гьезул жаназаби. Гьеб шагьаралдайин гьезул ТІадегІанав хъанчида вигъун вукІарав. 9Лъабгогун бащдаб сордо-къоялъ гьезул жаназабазухъ ралагьун рукІина батІи-батІиял халкъазул, наслабазул, мацІазул ва миллатазул цо-цо гІадамал, ва гьез гьел жаназаби хабалъ лъезе риччазе гьечІо. 10Ракьалда ругелал гьелдаса разилъила, гьез цоцазе рохел гьабила, цоцазе сайигъатал ритІила, щайгурелъул гьев кІиявго аварагас ракьалда ругелазе гІазаб кьолеб букІиндал.

11Лъабгогун бащдаб сордо-къо индал, Аллагьасдасан чІаголъиялъул рухІ лъугьана гьев кІиясулъего. ТІаде рорхун рачІун, рахъун чІана гьел, ва гьезухъ ралагьун рукІаразул рекІелъе кутакаб хІинкъи лъугьана. 12Зодосан кутакаб гьаракьалъ гьадин ахІулеб рагІана гьев кІиясдаго. «Гьанире тІаде раха!» Жидерго тушбабиги хадур ралагьун, накІкІуда гъорлъан зодире рачун ана гьел.

13ГьебсагІатго кутакалда ракь багъарана. Шагьаралъул анцІил бутІа щущан ана, ракь багъариялдалъун хвана анкьазарго чи; чІаго хутІаразги, кутакалда хІинкъун, зобалазул Аллагьасе рецц гьабулеб букІана.

14КІиабилеб балагь тІаса ана, гьале кватІичІого тІаде щолеб буго лъабабилеб балагь.


Анкьабилев малаикасги ссуралъубе пула


15Ва анкьабилев малаикас ссуралъубе пуна; ва зобалазда кутакал гьаркьал рахъана, гьадин абулеб букІана гьез: «Нилъер БетІергьанас ва гьесул МасихІица дуниялалдаго парччахІлъи гьабулеб буго гьанже. МасихІица парччахІлъи гьабила абадул абадиялъго».

16Ва Аллагьасда цеве жидерго тахазда гІодов чІарав къоло ункъавго хІакимас, кІалагъоркье речІчІун, Аллагьасе сужда гьабуна. 17Гьез абулеб букІана: «ХІакъав, абадияв ва къудратав БетІергьан, дуе рецц, дуца дурго кІудияб хІалкІолъи бихьизабидал ва парччахІлъи гьабулеб бугелъул. 18Халкъазул дуде ццин бахъиндал, дурги ццин гьалаглъана. Хваразеги суд гьабизе заман щун буго: дур лагъзадерие – аварагзабазе ва киналго дур цІаралъукьа хІинкъулезе – гІисиназеги чІахІиязеги – кириги хъвазе, ракьалде балагь бачІинабуразде балагьги рещтІинабизе».

19Гьебмехалда зобалазда бугеб Аллагьасул кІалгІа загьирлъана ва гьениб жаниб бихьулеб букІана къотІиялъул гъамас[3]. Ва пири пирхизе лъугьана, хъуй бахъана, зоб гъугъадана, ракь багъарана ва ракьалде гІемераб горо-цІер бана.


### 12 бетІер


ЧІужугІаданги аздагьоги


1Ва зобалазда загьирлъана кІудияб гІаламат – бакъ тІад ретІарай, моцІ хІатІикь бугей чІужугІадан. Гьелъул ботІрода букІана анцІила кІиго цІвайил таж. 2Лъимаде йигей гьей, хІарачІваялъул унти захІмалъун, ахІдолей йикІана. 3Цоги гІаламат загьирлъана зодиб. Гьале анкьго бетІерги бугеб, анцІго лълъарги бугеб цІакъго кІудияб багІараб аздагьо, гьелъул бутІрузда букІана анкьго таж. 4РачІ хьвагІун, гьелъ цІвабзазул лъабил бутІа зодиса ракьалде гъинабуна. Гьабурабго лъимер къулчІизе къачІан, лъимер гьабулей йигей гьей гІадамалда цебе чІана доб аздагьо. 5Ва гьелъие гьавуна маххул тІилица киналго халкъал жинца рехъаде рачине ругев вас. Гьелъул гьеб лъимер Аллагьасухъе босун ана, гьесул тахида цебе лъезе. 6Гьей гІаданги гІицІаб авлахъалде лъутун ана. Гьениб гьелъие къачІан букІараб бакІалда Аллагьас гьелъул тІалаб гьабила азаралда кІинусиялда лъабкъого къоялъ.

7Ва зобалазда рагъ ккана – МикагІил ва гьесие мутІигІал малаикзаби аздагьоялда данде рагъулел рукІана, аздагьо ва гьелъие мутІигІал жундул дозда данде рагъулел рукІана. 8Амма гьел бергьинчІо, зобалазда тІокІалъ бакІцин хутІичІо гьезие. 9Ва Илбисиланги ШайтІаниланги цІар лъураб, жинца тІолабго дуниял къосинабулеб кІудияб аздагьо – некІсияб борохь ракьалде рехана ва гьелъие мутІигІал жундулги рехана гьелдаго цадахъ.

10Дида рагІана зодиб цо кутакаб гьаракьалъ абулеб: «Гьанже бачІана нилъер Аллагьасдасан хвасарлъиги, ихтиярги, парччахІлъиги ва гьесул МасихІил ихтиярги, щайгурелъул иман лъуразде гІайиб гІунтІизабураб тушман зобалаздаса гІодобе рехун бугелъул; къасиги-къадги Аллагьасда цебе гьезде гІайиб гІунтІизабулаан гьелъ. 11Гьеб аздагьоялдаса гьел бергьана КьагІрил биялдалъунги ва жидерго нугІлъиялъул рагІудалъунги, щайгурелъул холел ругониги, гьел жидерго гІумруялда барахщинчІелъул. 12Гьединлъидал, зобал ва зобалазда ругелщиналги, нужеца рохел гьабе! Амма, ракьги ралъадги, нужедени балагь бачІина, – жиндие дагьаб заман хутІун букІинги лъан, гІасиго ццин бахъун, илбис нужехъе рещтІун бугелъул».

13Жиб ракьалде рехараблъи лъайдал, дов вас гьавурай чІужугІаданалда хадуб лъугьана гьеб. 14КІудияб цІудул кІиго кваркьи кьун букІана гьей гІаданалъе, гІицІаб авлахъалда гьелъие къачІан букІараб ва аздагьоялъухъе щолареб бакІалде йоржине. Гьениб гьелъул тІалаб гьабила лъабго соналъги анлъго моцІалъги. 15Аздагьоялъ жиндирго кІалдисан гьелда хадуб гІор гІадин лъим чвахизабуна, гьеб гІуруца гьей йосун инародайилан. 16Амма ракьалъ гьелъие квербакъана; жиндирго кІал рагьун, ракьалъ жанибе къулчІана аздагьоялъ кІалдисан лагІун букІараб гІор. 17Ва гьеб аздагьоялъул кутакалда ццин бахъана гьей чІужугІаданалда. Ва Аллагьасул амруялги тІуразарулел ва ГІисал хІакъалъулъ жидеца нугІлъиги гьабулел гІадамазда – дой гІаданалъул наслуялдасан хутІарал чагІазда – данде багъизе ана гьеб.

Ва гьеб аздагьо ралъдал рагІалда чІана.


### 13 бетІер


Ралъдалъа къватІибе лъугьун бачІараб жанавар


1Дида бихьана ралъдалъа къватІибе лъугьун бачІунеб жанавар. Гьелъул букІана анцІго лълъарги анкьго бетІерги. Гьелъул лълъурдузда тІад букІана анцІго таж. БутІрузда хъван рукІана Аллагьасдехун гІасилъи бихьизабулел цІарал. 2Гьеб дида бихьараб жанавар цІиркъалда релълъараб букІана; цидул гІадинал квачІалги рукІана гьелъул, гъалбацІалъул гІадинаб кІалги букІана. Аздагьоялъ гьелъие кьун букІана жиндирго къуватги, жиндирго тахги ва бокьараб гьабизе ихтиярги. 3Жанаваралъул цо бетІералда хвалил ругъун бугилан кколеб букІана, амма гьеб хвалил ругъун сахлъана. Ва тІолабго дуниял хІайранлъун букІана гьеб жанаваралъухъ балагьун. 4ГІадамаз аздагьоялъе сужда гьабулеб букІана, гьелъ гьеб жанаваралъе хІалкІолъи кьедал. Жанаваралъе суждаги гьабун, гьез абулеб букІана: «Гьаб жанаваралда релълъараб щибниги гьечІогури ракьалда! Гьабгун вагъизе лъида кІолеб?»

5Аллагьасда дандечІарал ва чІухІарал рагІаби абизе кІалги кьун букІана гьелъие ва кІикъоялда кІиго моцІалъ бокьараб гьабизе ихтиярги кьун букІана. 6Аллагьасул цІарги, гьев чІараб бакІги ва зобалазда ругелалги инжит-хІакъир гьарун, гІасиял жал рицине кІал ричІана гьелъ. 7Гьелъие хІалкІолъи кьун букІана Аллагьасул халкъалда данде багъизе ва гьел къезаризе. Киналго наслабазда, халкъазда, мацІазда ва миллатазда тІад хІалкІолъи кьун букІана гьелъие. 8Хъун букІараб КьагІрихъ бугеб гІумруялъул тІехьалда дуниял бижараб мехалдаго жидер цІарал хъван рукІинчІел гІадамалги руго гьаб ракьалда. Гьез киназго сужда гьабила жанаваралъе.

9ГІундул ругезда рагІизе биччанте: 10«Асирлъуде ккезе хъван бугев чи асирлъуде ккечІого хутІуларо. Хвалчаца чІван хвезе хъван бугев чи хвалчаца чІван хвечІого хутІуларо».

Аллагьасул халкъалъул сабруги божи-иманги букІине кколеблъи бичІчІулеб буго гьел рагІабаздасан.


Ракьалдаса къватІибе лъугьун бачІараб жанавар


11Дида цоги жанавар бихьана ракьалдаса къватІибе лъугьун бачІунеб. КьагІрил гІадаб кІиго лълъар букІана гьелъул, амма аздагьо гІадин кІалъалеб букІана. 12Доб тІоцебесеб жанаваралда аскІоб бугеб мехалъ, гьелъухъги букІана долъулго гІадаб хІалкІолъи; тІолабго дуниялги дуниялалда тІад ругелщиналги гьелъ тІамулел рукІана жиндир бетІералда букІараб хвалил ругъун сахлъараб доб тІоцебесеб жанаваралъе сужда гьабизе. 13Гьелъ чІахІиял ва хІикматал мугІжизатал рихьизаруна, гІадамазда бихьун, зодисан ракьалде цІагицин бачІана. 14Доб жанавар бугеб бакІалда мугІжизаталги рихьизарун, ракьалда ругелщинал гуккулел рукІана. Гьелъ гьезие амру гьабулеб букІана, хвалчадул ругъун лъуниги чІаго хутІараб тІоцебесеб жанаваралъул сурат гьабеян. 15Гьелъие хІалкІолъи кьун букІана тІоцебесеб жанаваралъул сураталда рухІ лъезабизе, хІатта гьелда кІал-мацІ бижизабизегицин. ХІалкІолъи кьун букІана гьеб сураталъе сужда гьабизе бокьичІел гІадамал чІвазаризеги. 16Киналго гІадамазул – гІисиназулги чІахІиязулги, бечедазулги мискиназулги, уздензабазулги лагъзадерилги – кваранаб квералда яги надалда гІуж лъезабуна гьелъ. 17Жанаваралъул цІар яги гьелъул цІар бихьизабулеб тарих хъвараб гьеб гІуж гьечІесе ихтияр букІунаро щибниги бичизе яги бичун босизе.

18Гьеб бичІчІизе ккани, гІакълу къваригІуна. ГІакълу бугес, хІисаб гьабун, балагье гьеб жанаваралъул цІар бихьизабулеб тарих, – гьеб бугелъулха инсанасул цІаралъулги тарих. Гьелъул цІаралъул тарих – 666.


### 14 бетІер


КьегІерги нусиялда кІикъоялда ункъазарго чиги


1Дун валагьана – гьале Сион магІарда буго КьегІер ва гьелда цадахъ вуго гьелъул цІарги ва гьелъул Инсул цІарги надалда хъварав нусиялда кІикъоялда ункъазарго чи. 2КІудияб чвахелоялъул гІадинаб яги зоб гъугъалеб гІадинаб гьаракь рагІана дида зодисан. Гьеб гьаракь релълъун букІана арфаби бачунезул бакъназда. 3Тахалда цебе, ункъабго рухІчІаголъиялдаги хІакимзабаздаги цебе цІияб кечІ ахІулеб буго гьел гІадамаз. Дуниялалъухъа ричун росарал гьел нусиялда кІикъоялда ункъазарго чиясда гурони, цоги лъиданиги кІвечІо гьеб кечІ ахІизе ругьунлъизе. 4Гьезул цонигияс чІужу ячинчІо. РацІцІадал ругелъулха гьел! Гьел руго, кибехун гьеб аниги, доб КьагІрида хадур унел гІадамал. Гьел руго цогидал гІадамазда гьоркьоса ричун росарал чагІи. Гьел руго Аллагьасеги КьагІриеги назру гьабураб тІоцебесеб рижилъун[4] лъугьарал гІадамал. 5Цониги гьереси инчІо гьезул кІалдиса къватІибе. Аллагьасул рацІцІадал вализаби руго гьел.


Лъабго малаик


6Ва цоги малаик вихьана дида зоб бакьулъан воржун унев. Гьесухъ букІана ракьалда бугебщинаб миллаталда, наслуялда, мацІалда ва халкъалда бицине абадияб Рохалил хабар. 7Кутакаб гьаракьалдалъун ахІана гьес: «Аллагьасукьа хІинкъа ва гьесие рецц гьабе, гьес суд гьабулеб сагІат тІаде щун бугелъул! Зобги, ракьги, ралъадги ва лъадал иццалги рижарасе сужда гьабе!»

8Гьесдаго хадув цун вачІунев вукІана цоги малаик. Гьес ахІана: «Вавилон шагьар щущан ана! Щущан ана жиндир гьалагаб хъахІбалъиялъул чогърол лълъар тІолалго халкъазда гьекъезабураб кІудияб Вавилон!»

9Гьездаго хадув цун вачІунев вукІана лъабабилев малаикги. КІудияб гьаракьалдалъун гьес ахІана: «Жанаваралъе яги гьелъул сураталъе сужда гьабурасги ва надалда яги квералда гІуж бан бугесги 10гьекъезе буго Аллагьасул тамихІалъул лълъар. Гъорлъе лъим жубачІеб чагъирлъун гьелда жаниб букІина Аллагьасул ццин бахъин. Илагьиял малаикзабаздаги КьагІридаги цебе, цІадулъеги чІабтІилъеги рехун, гьезие гІазаб-гІакъуба гьабила. 11Абадул абадиялъго эхеде унеб букІина гьезие бугеб гІазаб-гІакъубаялъул кІкІуй. Жанаваралъе ва гьелъул сураталъе сужда гьабуразе ва гьелъул цІаралъул гІуж лъуравщинасеги я къад, я къаси рахІат-хІалхьи букІине гьечІо». 12Аллагьасул халкъалъул сабру букІине кколеблъи бичІчІулеб буго гьел рагІабаздасан. Аллагьасул халкъ ккола гьесул амруялги тІуразарулел ва ГІисаде иманги лъурал гІадамал.

13Зодисан гьадин ахІулеб гьаракь рагІана дида: «Хъвай: гьардарал гурелдай гьанжеялдаса хадур холеб мехалдаги ТІадегІанасде иман лъурал гІадамал».

ХІакълъунго гьедин бугилан абулеб буго Илагьияб РухІалъ. Жидерго захІматаб хІалтІудаса хадуб гьезие хІалхьи букІина, – жидеца гьарурал гьунаразухъ шапакъат щвезе бугелъулха гьезие.


Лъилъаризе заман щун буго


14Дун валагьана – гьале хъахІаб накІкІул парча. Гьеб накІкІул парчаялда тІад гІодов чІарав релълъун вукІана ГІадамил Лъимада. Гьесул бетІералда тІад букІана меседил таж, хъатикь букІана рекІараб нилъ. 15Аллагьасул кІалгІаялъуса къватІиве лъугьун вачІана цоги малаик. НакІкІул парчаялда тІад вугесде кутакаб гьаракьалдалъун ахІана гьес: «Босун дурго нилъ хьвагІе, лъилъаризе заман щун бугин ракьалда». 16НакІкІул парчаялда тІад гІодов чІарас ракьалда тІасан нилъ хьвагІана ва ракьалда бугебщинаб лъилъана.

17Зобалазда бугеб Аллагьасул кІалгІаялъуса къватІиве лъугьун вачІана цоги малаик. Гьесда кодобги букІана рекІараб нилъ. 18Къурбан хъолеб бакІалдасахун вачІана цІадул кверщел бугев цоги малаик, ва доб рекІараб нилъ кодоб ккун бугесде кутакаб гьаракьалдалъун ахІана гьес: «Босун дурго нилъ хьвагІе, ракьалда рижарал цІолбол хьопал къотІе, гьезда цІибил барщун бугин». 19Малаикас ракьалда тІасан нилъ хьвагІана, ракьалда бугеб цІибил къотІана ва Аллагьасул ццидал кІудияб чаналъубе бана. 20Гьеб цІибил мерхьана шагьаралдаса къватІибехун. Ва гьеб чаналъуса къватІибе чвахун бачІараб бидул цІуна лъабнусго километралда тІолабго сверухълъи, чу тІерхьунеб гІадаб хІор лъугьана гьениб.


### 15 бетІер


Анкьго малаикги ахирисеб анкьго балагьги


1Цинги дида зодиб бихьана цоги цІакъго кІудияб ва хІикматаб гІаламат – ахирисеб анкьго балагьги босун вачІунев вукІана анкьго малаик. Гьел ахирисел рукІана, щайгурелъул гьелдалъун лъугІулеб букІиндал Аллагьасул ццин бахъин. 2Дида бихьана жаниб цІа рекІараб цІорол ралъадалда релълъараб бакІ. Жанаваралдаса, гьелъул сураталдаса ва гьелъул цІар бихьизабулеб тарихалдасаги бергьарал гІадамал, Аллагьасе рецц гьабулел арфабиги кодор ккун, гьеб цІорол ралъдада аскІор чІун рукІана. 3Гьез ахІулеб букІана Аллагьасул лагъ Мусал кечІ ва КьагІрил кечІ: «ХІалкІолъи кІудияв БетІергьан Аллагь, гІажаибал ва чІахІиял руго дур ишал! Халкъазулго парччахІ, гьел дур нухал ритІухъалги руго, хІакъалги руго! 4Я, БетІергьан, дур цІаралъукьа щив хІинкъуларев? Ва гьелъие рецц гьабуларевги щив вугев? Мун гІадин вацІцІадав цогиги гьечІо. Ва дур судалъул хІукмаби загьирлъидал, киналго халкъал рачІун, гьабила дуе сужда!»

5Цинги дун валагьана, ва дир беразе зодиб загьирлъана Аллагьасул кІалгІа, гьелъул нуцІа рагьун бугоан. Аллагь жанив вукІиналъул гІаламатлъун кколеб чадирги букІана гьениб. 6Анкьго балагьги босун, гьеб кІалгІаялъуса къватІиве лъугьун вачІана анкьго малаик. Гьезда букІана бацІцІадаб ва кенчІолеб ретІел, карандасан борчун букІана меседил рачел. 7Цинги доб ункъабго рухІчІаголъиялъул цоялъ анкьавго малаикасухъе кьуна абадияв-даимав Аллагьасул ццидал цІураб анкьго меседил щурун. 8Аллагьасул къудраталъулги хІалкІолъиялъулги кІкІуйдул цІуна гьеб кІалгІа. Анкьго малаикасухъ бугеб анкьго балагь лъугІизегІан, лъиданиги кІвечІо гьеб кІалгІаялъуве лъугьине.


### 16 бетІер


Аллагьасул ццидал цІураб анкьго щурун


1Дида рагІана гьеб кІалгІаялъусан кутакаб гьаракьалдалъун гьев анкьавго малаикасда абулеб: «Инеги ун, нужеца ракьалде чвалхе гьеб анкьабго щуруналъуб бугеб Аллагьасул ццин».

2Ва инеги ун тІоцевесев малаикас жиндирго щурун ракьалде чвалхана. Жанаваралъул гІуж бугел ва гьелъул сураталъе сужда гьабурал гІадамазул чурхдузда лъугьана цІакъ захІматал ва ракІ гъанцІулел ругънал.

3КІиабилев малаикас жиндирго щурун ралъдалъе чвалхана: чІварав чиясул гІадинаб биялде сверана ралъад, ва гьениб бугеб кинабго рухІчІаголъи хвана.

4Лъабабилев малаикас жиндирго щурун гІораздеги лъадал иццаздеги чвалхана: гьелги биялде сверана. 5Ва лъадал малаикас абулеб рагІана дида: «Гьаб дур суд ритІухъаб буго, абадияв-даимав вацІцІадав Аллагь! 6Вализабазулги аварагзабазулги би гІодобе тІуралъухъ, дуца гьезда би гьекъезабуна. ЦІакъ битІун ккана гьезие гьеб!»

7Къурбан хъолеб бакІалда аскІосан абулеб рагІана дида: «БитІараб буго! ЦІакъго ритІухъабги хІакъабги хІукму къотІана дуца, хІалкІолев БетІергьан Аллагь!»

8Ункъабилев малаикас жиндирго щурун бакъуде чвалхана. Ва гІадамал цІадуца рухІизаризе ихтияр кьуна бакъуе. 9ГІасияб бухІи-гьелегьиналъул гІазабалъукь рукІана гІадамал. Ва гьез нагІана кьолеб букІана киналго гьел балагьал жинда кодор ругев Аллагьасул цІаралъе. Амма тавбу гьабичІо гьез, ва Аллагьасе рецц гьабизеги кантІичІо.

10Щуабилев малаикас жиндирго щурун чвалхана жанаваралъул тахиде. БецІлъукье ккана гьелъул парччахІлъи, ва унти-гІазабалъул хІал цІикІкІиналъ, жидерго мацІал хІанчІулел рукІана гІадамаз. 11Гьел жидеда тІаде щварал гІазабазухъги ва жидеда ругел ругъназухъги зобалазул Аллагьасе нагІана кьолеб букІана гьез, амма жидер ишаздаса рекІекълъичІо, тавбуги гьабичІо.

12Анлъабилев малаикас жиндирго щурун Пурат абураб кІудияб гІурулъе чвалхана, ва гьеб гІурул лъим бакъвана, бакъбаккул рахъалдасан парччахІзабазе нухги рагьана. 13Ва дида бихьана къуркъбузда релълъараб лъабго хъубаб жен аздагьоялъул кІалдисанги, жанаваралъул кІалдисанги ва гьересиаварагасул кІалдисанги къватІибе лъугьун бачІунеб. 14Гьел руго квешал жундул; гьез гІаламатал рихьизарула. Ва гьел ана тІолабго дуниялалъул парччахІзабазухъе, ХІалкІолев Аллагьасул кІудияб къоялъ цолъун, данделъун, гьел рагъде рахъинаризе.

15ТІадегІанас абулеб буго: «Гьале дун цІогьор гІадин вачІунев вуго. Гьардарав гуревдай тІад ретІелги ретІухъе ворчІуда чІарав чи: гьев толохІочго хьвадизе ккеларо ва гІадамаздаса намуслъичІого хутІила».

16Гьел жундуз парччахІзабазул боял данде ракІарана жугьутІазул мацІалда Гьармагеддон абулеб бакІалде[5].

17Анкьабилев малаикас жиндирго щуруналъуб букІараб жо гьаваялде чвалхана. Ва Аллагьасул кІалгІаялъуб бугеб тахида аскІосан кутакаб гьаракьалдалъун: «ТІубана!» – ян абулеб рагІана дида. 18Ва пири пирхана, гьаркьал рахъана, зоб гъугъадана, кутакалда ракь багъарана; ракьалда гІадамал рижаралдаса нахъе жеги киданиги букІинчІеб къагІидаялъ багъарана ракь. 19КІудияб шагьар Вавилон лъабго бутІаялде бихъун ана, ва цогидал халкъазул шагьарал щущан тІатІала ккана. Гьедин Аллагьасда ракІалде щвана кІудияб Вавилон: гьес гьелъие гьекъезе кьуна жиндирго ццидал цІураб щурун. 20Ва киналго чІинкІиллъаби лъутун ана, ва мугІрулги ратичІо. 21Зодисан гІадамазда тІаде бана щибалъул бакІлъи кІикъоялда анцІго килограмм бугеб горо. Гьеб балагьалъул гІасилъи бихьун, гІадамаз Аллагьасде гІайиб гьабулеб букІана.


### 17 бетІер


Жанаваралда тІад рекІарай чІужугІадан


1Анкьго щурун кодоб бугев анкьго малаикасдасан цояс, дида аскІовеги вачІун абуна: «Вилълъа, дица дуда бихьизабила чІахІиял гІоразда тІад гІодой чІарай кІудияй хъахІбаялъе судалъ къотІараб хІукму[6]. 2Дуниялалъул парччахІзабигун лъугьун хъахІбалъи гьабулеб букІана гьелъ, ва гьеб жиндирго хъахІбалъиялъул чогъроца ракьалда ругелщинал мехтизаруна гьелъ».

3Илагьияб РухІалъ асар гьабидал, дида дунго вихьана малаикас гІицІаб авлахъалде щвезавурав гІадин. Гьений ятана бецІбагІараб жанаваралда тІад рекІарай чІужугІадан. Аллагьасде гІасилъи загьир гьабулел цІаразул цІун букІана гьеб жанавар; анкьго бетІерги букІана гьелъул, анцІго лълъарги букІана. 4Гьей чІужугІаданалъ ретІун букІана бецІхъахІилабги бецІбагІарабги ретІел; меседалъ, жавгьар-якъуталъ ва къиматаб маргъалалъ къачІа-кІатІан йикІана гьей. Гьелда кодоб букІана гьелъул хъахІбаял ишазулги хъублъиялъулги цІураб меседил щурун. 5Гьелъул надалда хъван букІана балъгояб цІар – КІудияб Вавилон шагьар – хъахІбабазулги дуниялалъулго хъублъидулги эбел абун. 6ГІисаде иман лъуразул – гьесие нугІлъи гьабуразул – биялъ мехтун йихьана гьей гІадан дида, ва гьей йихьарайго дун кутакалда хІикмалъана. 7Ва малаикас абуна: «Щай мун хІикмалъарав? Гьай гІаданалъулги ва гьай тІад рекІараб анкьго бетІерги анцІго лълъарги бугеб жанаваралъулги балъголъи рагьила дица дуе. 8Дуда бихьараб жанавар цебе чІаго букІана, гьанже гьечІо. Нахъеги тІину гьечІеб кІкІалахъа къватІибе бачІина гьеб ва жиндирго хвалде данде ина. Дуниял бижараб мехалдаго жидер цІарал гІумруялъул тІехьалда хъван рукІинчІел гьаб ракьалда ругелщинал гІадамал хІикмалъила гьеб жанавар бихьун, цин гьеб чІаго букІиндал, цинги хведал, хадуб цІидасан чІаголъидал.

9Гьеб бичІчІизе лъай-гІакълу хІажалъула. Анкьабго бетІер ккола гьей чІужугІадан тІад чІараб анкьго гохІ. 10Гьединго анкьго парччахІги ккола – гьезул щугояв хвана, цояв чІаго вуго ва цояв жеги вачІинчІо; вачІараб мехалдаги гьев гІемер заманалъ хутІиларо. 11Дов анкьавго парччахІасда гьоркьоса цояв вугониги, микьабилев парччахІ ккола гьев. Хвалде данде ина гьевги.

12Дуда бихьараб анцІабго лълъарги ккола жеги парччахІлъи щвечІев, амма жанаваралда цадахъ цо сагІаталъул болжалалда парччахІлъи щвезе бугев анцІго парччахІ. 13Гьезул букІина цого мурад-къасд, ва жидерго къуватги къудратги гьез жанаваралъе кьела. 14КьагІрида данде рагъизе руго гьел, амма КьегІер гьездаса бергьина, гьеб КьегІер бугелъул тІадегІаназулги ТІадегІанаб ва парччахІзабазулги ПарччахІ. Гьелда цадахъ рукІина ахІун рачІаралги, тІаса рищаралги, рекІелъ божи бугелги».

15Гьев малаикас дида абуна: «ХъахІба тІад чІун дуда рихьарал гІорал ккола халкъалги, руккелалги, миллаталги, мацІалги. 16Дуда бихьараб жанаваралдаги анцІабго лълъаралдаги гьей хъахІба цІакъ рихине йиго: гьез гьей тІутІун яла, тІад ретІел гьечІого гІицІго хутІизайила, гьелъул гьан кванала ва цІадаеги рехун юхІила. 17Жиндирго хІукму билълъанхъизабиялъе Аллагьас гьел гІадамазул рекІелъе лъугьинабуна киналго цолъун мурад тІубазабизе нигат. Гьезги жидерго кверщел гьеб жанаваралъухъе кьуна, – Аллагьасул рагІаби тІуразегІан заманалда. 18Дуда йихьарай чІужугІаданги ккола дуниялалъул парччахІзабазда тІад кверщел жиндихъ бугеб кІудияб шагьар».


### 18 бетІер


Вавилон шагьар щущан ана


1Гьелдаса хадуб дида вихьана зодисан рещтІунев цоги малаик. Гьесие кьун буго кІудияб ихтияр, ва гьесдасан бачІараб нуралъ гвангъун букІана ракь. 2Кутакаб гьаракьалдалъун гьес ахІана: «Щущан ана, Вавилон шагьар щущан ана, шайтІаби чІараб бакІлъун, хъубабщинаб жен, хъубабщинаб ва рокьукъабщинаб хІинчІ бахчулеб бакІлъун лъугьана гьеб. 3Вавилоналъ жиндирго гьалагаб хъахІбалъиялъул чагъир тІолалго халкъазда гьекъезабидал, дуниялалъулго парччахІзабазгун цадахъ гьелъ хъахІбалъи гьабидал ва дуниялалъулго базаргаби гьелъул гьарзалъиялдасан бечелъидал ккана гьеб гьедин».

4Дида рагІана зодисан цогидаб гьаракьалъ абулеб: «Я, дир халкъ, гьелъул мунагьазулъ гІахьаллъунгутІизе ва гьелъие гьабизе бугеб тамихІалдасаги хвасарлъизе, гьениса къватІибе лъугьа мун. 5Гьелъул мунагьазул гьиразул гохІ зодибе гІунтІун бугелъул, гьелъул квешлъабиги Аллагьасда ракІалде щун ругелъул! 6Гьелъ нужехъе кьурабги, гьелъухъего нахъе кьун, бецІе, гьелъ гьабунщинабги кІиго бутІаялде бахинабун бецІе. Гьелъ чогърол цІун кьураб лълъар, кІицІулго цІезабун, кье гьелъие. 7Гьелъ жиндиего гьабулеб букІараб рецц-бакъалдаги тІалаб гьабулеб букІараб хІарамаб гьарзалъиялдаги бащадаб гІазаб-гІакъубаги къварилъиги рещтІинабе гьелда тІаде. Жий парччахІ йигин, жий къоролайги гурин, жинца чІегІерги баларин гьелда ракІалде ккедал, 8цо къоялъ гьелде рещтІина балагьги, къварилъиги, ракъиги; гьелъие суд гьабулев БетІергьан Аллагь къудратав вугелъул, цІадулъ гъанкъила гьей!

9Гьелда рекІараб цІадул кІкІуй бихьидал гІодила ва инагьдила гьелда цадахъ хъахІбалъиялдаги хІарамаб гьарзалъиялдаги рукІарал дуниялалъул парччахІзаби. 10Гьелде рещтІараб гІазаб-гІакъубаялдаса хІинкъун, рикІкІадаги чІун: „Вай, вай, Вавилон – кІудияб шагьар, щулияб шагьар, цохІо сагІаталда жаниб тІубана дуе къотІараб хІукму“, – ян абила гьез.

11Жидер къайи гьанже лъицаниги бичун босулеб гьечІелъул, дуниялалъул базаргабиги гьелъухъ магІу гьабун гІодулел руго. 12„Бичун унеб гьечІо меседилги гІарцулги къайи, жавгьар-якъут, къиматаб маргъал, тІеренаб ххам, бецІбагІараб ххам, чиллайдул ххам, канчІбагІараб ххам, махІгьуинаб цІул, магьидул гьарурал батІи-батІиял тІагІелал, къвакІараб къиматаб цІулалги, мазгарулги, маххулги ва мармаралъулги гьабураб къайи, 13гъаран, пучч-пилпил, кьеккен гьабулеб нах, мазь, чагъир, нах, хханжу, ролъ, чІегІербоцІи, гІи-цІцІани, чуял, гьакал, лагъзал, ай ричулел гІадамал. 14Дуда кодоса ана дур рекІее рокьулел рукІарал пихъал, хараблъана кинабго беричабщинабги гвангъарабщинабги, гьеб киданиги духъе нахъе щвезе гьечІо“. 15Гьебгощинаб къайи бича-хисулел рукІарал ва гьелдалъун бечелъарал дол базаргаби, гьелде рещтІараб гІазаб-гІакъубаялдасаги хІинкъун, рикІкІадегІан чІун гІодила. 16„Вай, вай, кІудияб шагьар, тІеренаб дарай ретІараб, бецІбагІараб ва канчІбагІараб ххам ретІараб, меседалъ, жавгьар-якъуталъ, къиматаб маргъалалъ къачІараб шагьар! 17ЦохІо сагІаталда жаниб хараблъана дур гьеб кІудияб бечелъи“, – абун магІу гьабила гьез.

Киналго гумузул бетІергьабиги, киналго гумузда рекІун рукІаралги, ралъдахъабиги ва киналго ралъдадасан бетІербахъаралги рикІкІада чІун рукІана. 18Гьелда рекІараб цІадул кІкІуй бихьун: „Гьададинаб кІудияб шагьар киданиги кибниги букІанадай!“ – абун ахІдана гьел. 19БотІроде рахъуги бан, гІодилаго магІу гьабуна гьез: „Вай, вай, кІудияб шагьар! Дур гьарзалъиялдасан бечелъана ралъдада ругел киналго гумузул бетІергьаби, ва цохІо сагІаталда жаниб хараблъана мун“. 20Гьалдаса роха нуж, зобал; роха, вализаби, чапарзаби, аварагзаби, – гьелъ нужее гьабун букІараб гІадинаб хІукму гьабунин Аллагьас гьелъиеги».

21Цо къуватав малаикас кодобе босана кІудияб гьобо гІадинаб гьецІо ва, хьуризабун ралъдалъе гьебги рехун, гьес абуна: «Гьадин хьуризабун рехила кІудияб шагьар Вавилон. Ва тІокІаб букІинаро гьеб. 22Вай, Вавилон, тІокІаб рагІиларо дуда арфа хъвалезулги, кочІохъабазулги, щвантІих-лалу пулезулги, зурмихъабазулги макънал. Цониги махщел-гьунаралъул устарги вукІинаро тІокІав дур, дур гьабазул сасги рагІиларо тІокІаб. 23Дур чирахъазул канлъул кунчІиги чІваларо тІокІаб, бахІарасулги бахІаралъулги накъитги рагІиларо тІокІаб. Дур базаргаби гьаб ракьалда тІад къадруял чагІи рукІиндал ва дур сихІру-хІиллаялъ тІолалго халкъалги къосинарун рукІиндал, ккела гьеб гьедин. 24Гьеб шагьаралда тІад батана аварагзабазулги, вализабазулги ва гьаб ракьалда чІваралщиназулги бидул хІакъ».


### 19 бетІер


Аллагьасе реццилан ахІулеб рагІана


1Гьелдаса хадуб кІудияб руккелалъул гІадинаб гьаракьалдалъун зодисан ахІулеб рагІана дида: «Гьаллелуя![7] Нижер Аллагьасухъ буго хвасарлъиги, цІар-реццги, къудратги, 2гьесул хІукму ритІухъабги хІакъабги бугелъул. ХъахІбалъиялдалъун гьаб ракь хъублъизабурай хъахІбаялъе гьес судги гьабидал! Ва Аллагьасул лагъзадерил бидухъ гьелдаса къисасги босидал!» 3Цоги нухалъ ахІулеб рагІана: «Гьаллелуя! Гьелъул кІкІуй абадул абадиялъго эхеде ине буго!» – ян.

4Къоло ункъавго хІакимасги ункъабго рухІчІаголъиялъги кІалагъоркье речІчІун сужда гьабуна тахида тІад гІодов чІарав Аллагьасе. Гьез абуна: «Амин! Гьаллелуя!» – ян.

5Тах бугеб рахъалдасан цо гьаракьалъ ахІулеб рагІана: «Гьесул киналго лагъзадерица, гьесукьа хІинкъулелщиназ – гІисиназги чІахІиязги – рецц гьабе нилъер Аллагьасе!» – ян.

6КІудияб руккелалъул гІадинаб яги кутакаб чвахелоялъул гІадинаб гьаракьалдалъун ахІулеб рагІана дида: «Гьаллелуя! Нилъер къудратав БетІергьан Аллагь парччахІ вугелъул! 7Нилъ роха-хинлъун разиго рукІина ва гьесие рецц гьабила, КьагІрил бертадул къо тІаде щун бугелъул ва гьесул бахІарайги къачІа-кІатІан йигелъул!» 8Гвангъараб ва бацІцІадаб тІеренаб дарайдул ретІел кьун буго гьелъие. (Гьеб дарай ккола Аллагьасул халкъалъул ритІухъал ишал.)

9Довго малаикас дида абуна: «Хъвай: гьардарал гурелдай гьеб КьагІрил берталъе ахІарал гІадамал», – ан. Цоги гьес абуна: «Гьаб буго Аллагьасул хІакъаб рагІи!» – ян.

10Гьесул хІатІазда цеве кІалагъоркье речІчІун, гьесие сужда гьабизехъин букІана дица. Гьес дида абуна: «Гьеб бегьуларебха! ГІисае нугІлъи гьабулел дур вацазулги дурги гьалмагъ вуго дун. Аллагьасе гьабе дуца сужда. ГІисае нугІлъи гьабиги Аллагьасул рагІудасан бачІараб бугебха!»


ХъахІаб чу рекІарав


11Зоб рагьун бачІун бихьана дида. Гьале хъахІаб чу; гьелда рекІун вуго РитІухъавиланги ХІакъавиланги жинде абулев, битІараб хІукмуги къотІулев, рагъдаги бергьунев чи. 12ЦІадул мацІал гІадинал руго гьесул берал, гьесул ботІрода гІемерал тажалги руго, жиндаго гьесда гурони, лъиданиги лъалареб цІарги хъван буго гьесул надалда. 13Гьесда буго бидулъ ччураб ретІел; гьесда цІарги – Аллагьасул рагІи. 14ХъахІал чуяздаги рекІун, малаикзабазул боял рачІунел руго гьесда хадур. Гьезда тІад буго чІухІараб ва бацІцІадаб хъахІаб ретІел. 15Гьесул кІалдиса къватІибе бачІунеб рагІиги релълъуна халкъаздаса бергьине хьвагІулеб рекІараб хвалченалда. Гьес гьел маххул тІилица рехъаде рачине руго. Къудратав Аллагьасул ццидалги жазаялъулги чаналъуб чагъир гьабизе цІибил мерхьина гьес. 16Гьесул ратІлидаги хьолбодаги: «ПарччахІзабазулги ПарччахІ, тІадегІаназулги ТІадегІанав», – абун цІар хъван буго.

17Дида вихьана бакъуда тІад чІарав малаик. Зоб бакьулъан роржун унел киналго хІанчІазде гьес ахІана: «Аллагьасул кІудияб кванде рачІа киналго цадахъ: 18парччахІзабазулги, рагъул церехъабазулги, къо-асс бугезулги, чуязулги, гьезда рекІаразулги, киналго уздензабазулги лагъзадерилги – гІисиназулги чІахІиязулги гьан кваназе!» – ян.

19Дида рихьана данделъун, чода рекІарасдаги гьесул боялдаги данде рагъизе къачІан, жанаварги, дуниялалъул парччахІзабиги, гьезул боялги. 20Жанавар асирлъун ккуна, гьелдаго цадахъ ккуна, гьеб жанавар бугеб бакІалда гІаламатал рихьизарун, жинца гІадамал къосинарурав гьересиаварагги. Гьес къосинарулаан жанаваралъул гІуж лъурал ва гьелъул сураталъе сужда гьабурал гІадамал. Жанаварги гьересиаварагги чІагого рехана цІадулги чІабтІилги хІоринире. 21Цогидал чІвана чода рекІарасул кІалдисан бачІараб хвалчаца. Ва киналго хІанчІаз гІорцІизегІан кванана гьезул гьан.


### 20 бетІер


Азарго сон


1Дида вихьана зодисан рещтІунев цо малаик; гьесухъ букІана тІину гьечІеб кІкІалахъе бугеб нуцІил кІулги кІудияб рахасги. 2Илбислъунги шайтІанлъунги кколеб аздагьо – некІсияб борохь, – кквезеги ккун, рахсида бухьана гьес, азарго соналъ гьелдаса борчІилареб куцалъ. 3Азарго соналъ халкъал къосинаричІого теледухъ, нуцІаги рахан, гьелда мугьруги чІван, кІкІалахъе рехана малаикас гьеб. Цинги гьеб дагьабго заманаялъ рахсидаса бичун биччазе буго.

4Дида рихьана тахбакІал, гьезда тІад гІодор чІун рукІана суд гьабизе тарал гІадамал. ГІисал хІакъалъулъ хабар тІибитІизабунилан ва Аллагьасул рагІи тІубазабунилан бутІрул къотІаразул рухІалги рихьана. Рихьана жанаваралъе ва гьелъул сураталъе сужда гьабичІел, жидер надалда яги кверда гІуж лъечІел гІадамалги. Гьел чІаголъун рукІана, ва гьез ГІисада цадахъ азарго соналъ парччахІлъи гьабулеб букІана. 5Гьедин чІаголъана тІоцере гІадамал. Цогидал хварал чагІи гьеб азарго сон инегІан чІаголъичІо. 6Гьардарал гурелдай гьел тІоцере чІаголъаразда гъорлъе ккарал гІадамал. КІиабилеб хвел гьезда хъваларо. Ва гьел лъугьина Аллагьасулги МасихІилги кашишзабилъун, ва гьесда цадахъ азарго соналъ парччахІлъи гьабила гьез.


Илбисалъе тамихІ гьабула


7Азарго сон индал, илбис туснахъалъуса къватІибе биччала. 8Дуниялалъул ункъабго рахъалде ун, халкъал къосинарила гьелъ, гІажуж-мажужалъул боял данде ракІарун, рагъде рахъинарила. Ралъдал рагІалда салигІанги гІемер рукІина гьел. 9ТІолабго ракь цІун букІана гьел бояз, ва гьез сверун ккуна иман лъуразул ордуги Аллагьасе хирияб шагьарги. Амма зодисан цІа бачІун рухІана гьел. 10Гьел къосинарураб илбис рехана цІадулги чІабтІилги хІоринибе. Гьеб хІоринир абадул абадиялъго къасиги-къадги гІазаб-гІакъубаялда гьелда цадахъ рукІина жанаварги гьересиаварагги.


Хваразе суд гьабула


11Гьебмехалда дида бихьана цІакъго кІудияб хъахІаб тах, вихьана гьелда гІодов чІаравги. Гьесдаса лъутун ана зобги ракьги, ва гьезие чІезе бакІ батичІо. 12Ва дида рихьана хварал чагІи – гІисиналги чІахІиялги – тахида цере чІун. Рагьун лъун тІахьалги рукІана. Цоги тІехьги букІана рагьун – гІумруялъул тІехь буго гьеб. Гьел тІахьазда хъварал ишазухъ балагьун гьабулеб букІана хваразе суд. 13Ралъдацаги кьуна жиндихъго рукІарал хварал чагІи. Хвалицаги хваразул улкаялъги кьуна жидехъго рукІарал хварал чагІи. Ва гьезул ишазухъ балагьун, щивав чиясе судги гьабуна. 14Цинги хвелги хваразул улкаги цІадул хІоринибе рехана. Гьеб цІадул хІор ккола кІиабилеб хвел. 15ГІумруялъул тІехьалда цІар хъван батичІел чагІи цІадул хІоринире рехана.


### 21 бетІер


ЦІияб зобги цІияб ракьги


1Цинги дида бихьана цІияб зобги цІияб ракьги. Цевехун букІараб зобги ракьги тІагІун буго, ралъадги гьечІо гьанже. 2Гьединго дида бихьана мукъадасаб шагьар – зодисан Аллагьас рещтІинабулеб цІияб Иерусалим. БахІарасда аскІое уней бахІарай кинигин къачІан букІана гьеб. 3Кутакаб гьаракьалдалъун тахидасан абулеб рагІана дида: «Гьале гІадамазулалда аскІоб бугеб Аллагьасул чадир. Гьенив гьезда цадахъ вукІине вуго Аллагь. Гьел лъугьине руго гьесул халкълъун, ва живго гьев Аллагьги гьезда аскІов вукІине вуго. 4Аллагьас гьезул бадиса магІил щибаб горо бацІцІина, ва хвелги тІокІаб букІинаро. Цебехун букІарабщинаб лъугІун-тІагІун индал, тІокІаб букІинаро я гІоди, я унти».

5Тахида гІодов чІарас абуна: «Гьале дица кинабго цІидасан бижизабулеб буго», – ян. Цоги гьес дида абуна: «Хъвай – хІакъал ва ритІухъал рагІаби руго гьел».

6Гьес дида абуна: «ТІубана! Дун вуго Алипги Яги, Авалги Ахирги; къечарасе дица чІобого кьела маулхІаяталъул иццухъа лъим». 7Бергьарасе гьеб кинабго насиблъила. Дун гьесул Аллагьлъун вукІина, гьевги дие васлъун вукІина. 8Амма хІинкъаралги, божи-иманалдаса руссаралги, инжитлъи-хІакъирлъи гьабуралги, чІвадарухъабиги, хъахІбабиги, сихІручагІиги, гьересиаллагьзабазе гІибадат гьабуралги, киналго гьерсихъабиги унеб бакІ буго цІадулги чІабтІилги хІор. Гьеб ккола кІиабилеб хвел.


ЦІияб Иерусалим


9Ахирисеб анкьго балагьалъул цІураб анкьго щурун кодобе кьурав анкьго малаикасул цояс, аскІовеги вачІун, дида абуна: «Вилълъа, дуда дица йихьизайила КьагІрил лъадилъун лъугьине йигей бахІарай». 10Илагьияб РухІалъ асар гьабун дида цебе чІана гьадинаб сурат. Гьале цо борхатаб магІарде вачун, малаикас дида бихьизабуна мукъадасаб шагьар – зодисан Аллагьас рещтІинабулеб Иерусалим. 11Аллагьасул нур чІун букІана гьелда тІад; жавгьар-якъут гІадин ва бацІцІадаб яшма гІадин кенчІелеб букІана гьеб. 12Шагьаралда сверухъ букІана кІудияб ва борхатаб къед. АнцІила кІиго кавуги букІана гьеб къадалъ. Ва гьел кавабазухъ чІун анцІила кІиго малаикги вукІана. Кавабазда хъван букІана Исраилил васаздасан лъугьараб анцІила кІиго наслуялъул цІар. 13Бакъбаккудасахун букІана лъабго каву, севералъул рахъалдасан – лъабго, къирбалалдасахун – лъабго ва бакътІерхьул рахъалдасан лъабго каву букІана. 14Къадал кьучІ щулалъизе гьабун букІана анцІила кІиго сангар, гьездаги хъван букІана КьагІрил анцІила кІиго чапарасул цІар.

15Диргун накъит гьабулев вукІарасухъ букІана гьеб шагьарги, гьелъул кавабиги, къадалги рорцине меседил тІил. 16ГІеблъиги халалъиги бащадаб, ункъбокІонаб шагьар буго гьеб. Доб тІилалъ борциндал, гьеб шагьаралъул халалъиялда гьесда батана кІиазарго километр; халалъиги, гІеблъиги, борхалъиги цого букІана. 17Къадал борхалъиялда батана нусиялда кІикъоялда ункъо натІ. Гьедин гІадамазулго гІадаб роцадалъун борцана малаикасги гьеб. 18Къед гьабун бугоан яшмаялъул, шагьар букІана бацІцІадаб меседил гьабураб ва цІергІанги бацІцІадаб. 19Къадалъ бакІ-бакІалда кьочІое лъун рукІана батІи-батІиял хириял ганчІал: тІоцебесеб кьочІое – яшма, кІиабилелъе – сапфир, лъабабилелъе – халцедон, ункъабилелъе – изумруд, 20щуабилелъе – сардоникс, анлъабилелъе – сердолик, анкьабилелъе – хризолит, микьабилелъе – берилл, ичІабилелъе – топаз, анцІабилелъе – хризопрас, анцІила цоабилелъе – гиацинт ва анцІила кІиабилеб кьочІое лъун букІана аметист. 21АнцІила кІиябго каву – анцІила кІиго къиматаб маргъал. Щибаб каву гьабун букІана цохІо маргъалалъул. Шагьаралъул аслияб къватІ букІана цІорода гъорлъан кинигин гьоркьосан канлъи бихьулеб бацІцІадаб меседил.

22ГІибадат гьабизе гІадамал данделъулеб бакІ цониги бихьичІо дида гьениб. Гьеб тІолабго шагьар бугелъулха Живго Къудратав БетІергьан Аллагьги КьегІерги чІараб мукъадасаб рукъ! 23Гьеб шагьаралъе канлъи кьезе я бакъ, я моцІ хІажалъулеб букІинчІо. Аллагьасул нуралъул букІиндалха гьениб канлъи! Гьелъул чирахъ ккола КьегІер. 24Гьеб канлъухъе хьвадизе руго халкъал; дуниялалъул парччахІзабазги жидерго бечелъи кьезе буго гьеб шагьаралъе. 25Къад-къад гьелъул каваби киданиги къаларо, сардалги гьенир рукІинего рукІунаро. 26Халкъазги гьеб шагьаралъе кьела жидерго бечелъиги къиматабщинабги. 27Хъублъи киданиги лъугьине гьечІо гьенибе. Инжитабщинабги гьересиябщинабги жинца гьабулев чиги гьеб шагьаралда жаниве лъугьинаро. Лъугьина КьагІрихъ бугеб гІумруялъул тІехьалда жидер цІар хъванщинал.


### 22 бетІер


МаулхІаяталъул лъадал гІор


1Гьес дида бихьизабуна маулхІаяталъул лъадал гІор. БацІцІадаб цІер гІадаб гьеб гІор чвахун бачІунеб букІана Аллагьасулги КьагІрилги тахида цебесан. 2Шагьаралъул къватІ кІийиде бикьизабун чвахулеб букІана гьеб. ГІумруялъул гъотІол – анцІила кІиго нухалъ жинца пихъ кьолеб ва щибаб моцІалъ тІад пихъги бижулеб гъотІол гІаркьалаби гІунтІун ругоан гІурул кІиябго рагІалалде. Гьеб гъотІол тІамахги халкъазе дару буго. 3Гьеб шагьаралда тІокІаб киданиги хІарамаб жо букІинаро. Гьениб букІина Аллагьасулги КьагІрилги тах, ва жиндирго лагъзадерица гьесие хъулухъги гьабила. 4Гьезда гьесул гьумер бихьила, ва гьезул надалдаги лъугьина гьесул цІаралъул гІуж. 5Сордо гьениб тІокІаб киданиги букІине гьечІо; БетІергьан Аллагьас жиндирго нуралдалъун кьела гьезие канлъи, ва абадул абадиялъго парччахІлъиги гьабила гьез.

6Гьес дида абуна: «Гьал рагІаби ритІухъал ва хІакъал руго. Илагьияб РухІ аварагзабазухъе рещтІинабулев БетІергьан Аллагьас чапар витІана кватІичІого ккезе бугебщинаб жиндирго лагъзадерида бихьизабизе».


МасихІ хехго вачІина


7«Гьале кватІичІого тІаде щвела!» – ян абуна МасихІица. Гьардарав гуревдай хадубккун лъугьине бугебилан гьаб тІехьалда хъварал рагІаби рехун течІев чи.

8Дида – Иоаннида – бихьана ва рагІана гьеб кинабго. Гьеб бихьараб ва рагІараб мехалда дун кІалагъоркье ккана дида гьеб бихьизабурав малаикасул хІатІазда цеве. Дица гьесие сужда гьабизехъин букІана. 9Гьес дида абуна: «Гьеб бегьуларебха! Дурги, дур вацал – аварагзабазулги, гьаб тІехьалъул рагІаби рехун течІелщиназулги гьалмагъ вуго дун. ЦохІо Аллагьасе гьабе сужда».

10Цинги гьес абуна: «Болжал тІаде щолеб бугебин, воре, хадубккун лъугьине бугелъул хІакъалъулъ гьаб тІехьалда ругел рагІаби рахчун тоге. 11Квешав цевего гІадин квешлъи гьабулев вукІаян абе, хъубавги хъублъи гьабулев вукІаян абе, ритІухъавги ритІухъабщинаб гьабулев вукІаян абе ва вацІцІадавги цевего гІадин бацІцІадабщинаб гьабулев вукІаян абе.

12Гьале дун кватІичІого тІаде щвела. Дихъ буго щивасул ишазда рекъон кьезе шапакъат. 13Дун вуго Алипги Яги, ТІоцевесевги ТІарамагъадисевги, Авалги Ахирги!

14Гьардарал гурелдай гІумруялъул гъотІодаса пихъ кваназейилан ва шагьаралда жанире кавудухъан лъугьинейилан ретІел чурун бацІцІад гьабурал гІадамал. 15КъватІирехун руго гьабиги, сихІручагІиги, хъахІбабиги, чІвадарухъабиги, гьересиаллагьзабазе гІибадат гьабулелщиналги, гьереси бокьулелщиналги, гьересиябщинаб жидеца гьабулелги.

16Дица – ГІисаца – дирго чапар витІана нужехъе, – гьалъул хІакъалъулъ жамагІатазда лъазабейилан. Дун вуго Давудил кьибилги ва гьесул кьолбол васги. Дун вуго гвангъараб рогьалил цІва».

17Илагьияб РухІалъги бахІаралъги абула: «ВачІа!» – ян. ВачІайилан абизе биччанте гьеб рагІарасги. Гьекъезе бокьарав вачІайилан абе, ва бокьанщинас маулхІаяталъул лъим чІобого босейилан абе.

18Хадубккун лъугьине бугелъул хІакъалъулъ гьаб тІехьалда ругел рагІабазухъ гІенеккун ругезда лъазабун толеб буго – гьел рагІабазда тІаде лъицаниги щибниги жубани, гьесда тІаде Аллагьасги журала гьаб тІехьалда рехсарал балагьалги гІазабалги. 19Хадубккун лъугьине бугелъул хІакъалъулъ гьаб тІехьалда ругел рагІабазда тІаса лъицаниги щибниги босани, Аллагьас гьесда тІасаги босила гІумруялъул гъветІалдаги мукъадасаб шагьаралдаги гьесул букІараб бутІа, – гьаб тІехьалда жиндир хІакъалъулъ рехсон бугеб бутІа.

20Гьел рагІаби ритІухъ гьарулев МасихІица абулеб буго: «БитІараб буго. Дун хехго вачІина!» – ян.

Амин! ВачІа, ТІадегІанав ГІиса! 21Нилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІил баркат лъеги киназдаго! Амин!


## РИЧІЧІИЗЕ ЗАХІМАТАЛ РАГІАБАЗЕ БАЯН


Агриппа – Гьерод Агриппал вас. ГІага-шагарго 53–93 соназда гьев вукІана Палестинаялъул цо бутІаялъул кверщелчи. Балагье Гьерод.

Адам – Аллагьас тІоцеве вижарав инсан. Гьесдасан ва гьесул лъади ХІавадасан лъугьана дуниялалда киналго гІадамал. Аллагьасул амру тІубазабичІел ва гьелдалъун мунагь гьабурал тІоцересел гІадамал ккола Адамги ХІаваги.

Асия – ГьитІинаб Азиялда (гьанжесеб Турциялда) букІараб Рималъул империялъул вилаят.

Ассарий – Рималда хІалтІулеб букІараб гІисинаб гІарац, динаралъул 1/16 бутІа.

Барас – черхалда ругънал лъугьун, инсанасул гьан туризабулеб цІакъ квешаб ва захІматаб унти. Барасалъ унтарал гІадамал хъублъарал чагІилъун рикІкІунаан Мусал къануналъ ва диналъул агьлуялда гъорлъе риччалароан.

Беэлзебул – жундузул бетІер, илбис.

БилгІам – Муса аварагасул заманаялда вукІарав сихІручи. ЖугьутІазул тушбабилъун рукІарал мугІабиязул парччахІ Балакица гьесда гьарана, сихІруги гьабун, жугьутІал хвезаризе вачІайилан. Амма мугІабиязухъе унаго нухда цо хІикматаб хІалкІолъиялдалъун гьев чІун хутІана. Малаикас ва живго тІад рекІун вукІараб хІамица биччачІо БилгІамида Аллагь цо вукІиналда божулеб жугьутІазул халкъ хвезабизе. Амма хадусеб заманалда жугьутІазда гьоркьор БилгІамил хІакъалъулъ тІиритІун рукІана Аллагьасул диналъул тушман вукІанин гьевилан харбал.

Бищунго кІудияв кашиш – Иерусалималъул Мукъадасаб Рукъалъул бищунго кІудияв кашиш вищулаан цо лъагІалил болжалалда, ва гьес бетІерлъи гьабулаан тІадегІанаб судалъе.

Бунямин – Якъуб аварагасул вас. Гьесдасан бачІараб буго жугьутІазул халкъалъул цо наслу.

Вавилон – гьанжесеб ГІиракъалъул ракьалда букІараб некІсияб шагьар. Нилъер эраялде щвелелде 600 соналъ цебе вавилоналъулаз Ягьудия бахъун букІана, щущазабун букІана Иерусалим ва Мукъадасаб Рукъ. Ягьудиялъул гІемерал гІадамал 70 соналъ Вавилоналъул пачалихъалда асирлъуда хутІана. «Инжилалъул» цо-цо бакІазда «Вавилонлъун» рикІкІун буго, кидаялиго вавилоналъулалго гІадин, батІи-батІиял мунагьазулъ къараб халкъалъ яшав гьабулеб букІараб Рим.

Галилея – ГІизраил пачалихъалъул севералда букІараб ракь. ГІиса МасихІил заманаялда гьениб яшав гьабулеб букІана жугьутІаз ва цогидал халкъаз. Ягьудиялъул гІадамаз галилеялдасел гІад-хочІие гьарулаан, гьел рикІкІунароан. Галилеялъул Назарет абураб гьитІинабго шагьаралда кІудияв гІуна ГІиса МасихІ.

Гьабил – Адамилги ХІавалги вас, Къабилил гьитІинав вац. Къабилица Гьабил чІвана гьесдехун ккараб жахІда сабаблъун.

ГІадамил Лъимер – жугьутІазул мацІалда гьелъул магІна буго «инсан, гІадан, чи». Даниял аварагасул ТІехьалда рехсон буго МасихІ вукІине вугин ГІадамил Лъимер. МасихІ ГІисацаги жиндирго хІакъалъулъ абулеб буго жив ГІадамил Лъимер вугилан.

Гьарун – Муса аварагасул кІудияв вац. НекІсиял жугьутІазе амруял Аллагьас Мусахъе кьураб мехалда, Гьарун тІамуна гьес тІоцевесев кашишлъун. Къануналъул бихьизабиялда рекъон, Гьарунил наслуялъул рукІине кколаан киналго кашишзаби.

Гьерод – «Инжилалда» рехсон вуго гьеб цІар бугев лъабго чи. «Матфейица бицараб Рохалил хабаралда» тІоцеве рехсарав Гьерод вукІана Ягьудиялъул парччахІ. КІиабизе рехсарав Гьерод Антипа вукІана Галилеялъул хан (тІоцевесев Гьеродил вас). «Чапарзабазул ишазда» 12-абилеб бетІералда рехсарав Гьерод Агриппа вукІана дов Гьерод Антипал вацасул вас, нилъер эраялъул тІоцебесеб гІасруялъул 41-абилеб соналъ Ягьудиялъул хан.

Давуд – некІсияб ГІизраилалъул кІудияв парччахІ ва авараг. Гьес яшав гьабуна нилъер эраялде щвелелде анцІабилеб гІасруялда, ГІиса МасихІ гьавилелде азарго соналъ цебе.

Динар – Рималъул империялда хьвадулеб букІараб гІарцуда цІар. Гьелъул къимат бащалъулаан цо къоялъ хІалтІун щолеб мухьалда.

Диниял гІалимзаби – Мусал къанун рагІа-ракьанде щун лъалел ва жугьутІазда гьеб малъулел гІадамал.

Диргьам – греказул гІисинаб гІарац, гІага-шагарго гьеб бащалъулаан цо динаралда.

Забулон ва Нафталим – Якъуб аварагасул васал. Гьездасан рачІарал руго ГІизраилалъул северияб рахъалда, Галилеялъул хІорил рагІалда яшав гьабун рукІарал жугьутІазул кІиго наслу.

Забур – 150 динияб кечІалдасан гІуцІараб тІехь. Гьезул гІемерисел Давуд аварагас гьарураллъун рикІкІуна.

Зина – «Инжилалда» гьаб рагІи кьун буго рос-лъади цоцазе хилиплъи абураб магІнаялда.

Ибрагьим – гІарабиязулги жугьутІазулги умматалъул бетІер, Аллагь цо вукІиналде тІоцеве кантІарав авараг, ИсхІакъ аварагасул эмен.

Илагьияб РухІ – Аллагьасдасан бачІунеб гІадамал битІараб нухде рачунеб гьел рацІцІалъизарулеб къуват. «Инжилалда» «Илагьияб РухІ» живго Аллагьлъун рикІкІун буго.

Иляс – ГІизраилалъул халкъалде витІарав ва гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабиялде данде къеркьарав кІудияв авараг. Аллагьас гьев чІагого зобалазде восана. ЖугьутІал ралагьун чІун рукІана МасихІ вачІиналъул хабар бицине гьев ракьалде тІадвуссиналъухъ.

ИсхІакъ – жугьутІазул умматалъул бетІерлъун рикІкІунев авараг. Гьев вукІана Ибрагьимилги Саратилги вас, ГІисилги Якъубилги эмен.

Ишая – нилъер эраялде щвелелде анкьабилеб гІасруялда Ягьудиялда вукІарав кІудияв авараг.

Кашиш – Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб динияб хъулухъ гьабулев чи.

Къабил – Адамилги ХІавалги цІикІкІарав вас, Гьабилил вац. ЖахІда ккун гьес жиндирго вац Гьабил чІвана.

Къайсар – Рималъул парччахІ, император.

Къанун – балагье: Мусал къанун.

КъотІи – «Инжилалда» гьеб ккола тІоцебе НухІ аварагасулгун, хадуб Ибрагьим аварагасулгун, ахиралдаги, Муса авараг гьоркьов ккун, жугьутІазул тІолабго халкъалъулгун Аллагьас гьабураб «НекІсияб къотІи». ГІисаца абулеб буго жиндир хвел кколин Аллагьасдаги гьесде иман лъураб халкъалдаги гьоркьоб «ЦІияб къотІиялъул» байбихьилъун.

Легион – Рималда 6000 рагъухъанасдасан гІуцІараб бо.

Лепта – бищунго гІисинаб пахьул гІарац, динаралъул 1/128 бутІа.

Лъадалъ ччун рахъи – гьеб букІана мунагьал чуризе ва кантІун Аллагьасде руссине гьабулеб динияб гІадат.

Магъало бакІарулел чагІи – Рималъул къайсарасул хазинаялъе халкъалъухъа магъало бакІаризе тарал гІадамал, гьединлъидал жугьутІазе гьел рокьулароан; къайсарасе магъало бакІариги рикІкІунаан хІакъ батулеб ишлъун.

Мажусиял – гІемерал «аллагьзабазде» иман лъурал ва Мусал къанун босичІел гІадамал.

МасихІ (Христос) – Аллагьас витІилин рагІи кьун букІарав абадияв ПарччахІ.

Мукъадасаб рукъ – Иерусалималда букІараб аслияб динияб рукъ (Храм, Байтулмукъадас). ГІицІго гьениб гурони къурбан хъвезе изну букІинчІо.

Муса – ГІизраилалъул цІакъго кІудияв авараг. Гьес цевехъанлъи гьабуна Аллагьас ГІизраилалъул халкъ Мисриялдаса къватІибе бачунеб мехалда. Аллагьас Мусахъе кьуна Къанун.

Мусал къанун – Муса аварагасде Аллагьас рещтІарал гІемерал амруял ва жугьутІаз чара гьечІого цІунизе кколел, гьезул гІумруялъул киналго рахъал рихьизарулел гІадатал.

НекІсияб къотІи – балагье: КъотІи.

Ниневия – некІсияб ва гучаб Ассирия пачалихъалъул тахшагьар. Юнус аварагасул хІакъалъулъ тІехьалда бицунеб буго, мунагьаздаса инкар гьабун ва рекІекълъун, битІараб нухде руссинчІони, шагьар щущазабизе бугилан гьелъул халкъалда бицине Аллагьас гьев Ниневиялде витІанин абун. Юнус аварагасул вагІзаялъ Ниневиялъул халкъ кантІизабуна, гьезул шагьарги щущазабичІого хутІана.

Пасха – Мисриялда лагълъиялде ккун рукІарал жугьутІал, Аллагьасул цІоб лъун, зулмуялдаса тархъанлъараб заман ракІалде щвезабун, щибаб соналъ ихдал гьез тІобитІулеб кІудияб байрам.

Пилат Понтий – ГІиса МасихІил заманаялда Рималъул императорас Ягьудиялде витІун вукІарав сардар.

Рим – Италиялъул шагьар, кІудияб империялъул тахшагьар. ГІиса МасихІил заманаялда гьеб империялде гьоркьоре унаан Средиземнияб ралъдал рагІаллъабазда рукІарал гІемерал улкаби.

Саддукеял – жугьутІазул бечедал гІадамазги диниял бутІрузги гІуцІараб цо хасаб мазгьабалъул гІадамал. Гьез бетІерлъи гьабулаан диниялги сиясиялги ишазе, тІадегІанаб судалда гьоркьорги гІемерисел гьел рукІунаан. Мусал къануналде гурони, гьесдаса хадур рахъарал цогидал аварагзабазул ТІухьдузде иман лъолароан саддукеяз.

Самариял (Самариялъул халкъ) – Ягьудиялдаги Галилеялдаги гьоркьоб букІараб Самария вилаяталъул гІадамал. Гьел божулаан Аллагь цо вукІиналда, амма жугьутІазул къануналъул цо-цо рихьизариял къабул гьарулароан. Гьеб сабаблъун кІиябго халкъалъул рагІи дандеккунгутІи букІана, хІатта цоцазда аскІор гІодор чІун самариявги жугьутІавги квана-гьекъей мунагьлъун рикІкІунаан.

Сардар – жиндирго кверщаликь ругел вилаятазда Рималъул къайсарас тарав бетІер.

Сарат – Ибрагьим аварагасул лъади. ХерлъизегІан лъимер гьабичІого хутІун йикІарай гьелъ, Аллагьасул хІалкІолъиялдалъун, Ибрагьимие вас – ИсхІакъ гьавуна.

Синагога – какал разе ва Таврат (Мусаде рещтІараб тІехь) цІализе жугьутІал данделъулеб рукъ.

Содом ва Гоморра – Аллагьасул ццин бахъун щущазарурал шагьарал. Гьел рукІана Хвараб ралъдал рагІалда.

Сулайман – Давуд аварагасул вас, кІудияв гІакъил, парччахІ ва авараг. Иерусалималда Мукъадасаб Рукъ гьес бан букІана.

Таврат – «НекІсияб КъотІиялъул» тІоцебесеб щуго тІехь. Тавратилан абула Мусал къануналдаги.

Талант – бацІцІадаб гІарцул 30 кг – 6000 диргьам.

ТІадегіанаб суд – Иерусалималъул халкъалда гьоркьоб хІукму къотІулеб бищунго кІудияб идара.

Фарисеял – Мусал къанунги умумузул гІадатги цІуниялъе цІакъго хІаракат бахъулел гІадамаздасан Ягьудиялда гІуцІараб ва къадру-къимат цІикІкІараб динияб мазгьабалъул гІадамал.

ХІава – дуниялалда тІоцее йижарай чІужугІадан, Адамил лъади.

ЦІияб къотІи – балагье: КъотІи.

Чапар – ГІиса МасихІил бищунго цересел 12 муридаздасан цояв. Чапарилан абулаан, ГІисал амруялда рекъон, Рохалил хабар дуниялалда тІибитІизабизе тІаде босарав бокьарав муридасдаги.

Шамат – Мусал къануналда рекъон, шамат къоялъ кинаб букІаниги хІалтІи гьабизе гьукъула. ХІалхьи-рахІаталъе ва Аллагьасе тІагІаталъе кьураб къо бугилан рикІкІуна гьеб жугьутІаз.

Юсуп – Якъуб аварагасул 12 васазул цояв. Вацаз гьев Мисриялде лагълъун вичана, амма гьенив Аллагьас кІодо гьавун, тІолабго Мисриялъул кверщелчилъун вахъана.

Ягьудия – Палестинаялъул югалда букІараб пачалихъ. Гьелъул тахшагьар кколаан Иерусалим. ГІиса МасихІил заманаялда Рималъул кверщаликь букІана гьеб. ТІоцебе гьениб яшав гьабун рукІана Якъубил вас Ягьудал наслуялъул жугьутІал. Ягьудал наслуялъул вукІана кІудияв парччахІ ва авараг Давудги Давудил кьибилалъул чи ГІиса МасихІги.

Якъуб – Ибрагьимил васасул – ИсхІакъил – вас, ГІисил вац. Якъубил 12 васасдасан лъугьун рукІана жугьутІазул халкъалъул анцІила кІиябго наслу.

[1]

1:10 - Иман лъуразул агьлу Аллагьасе гІибадаталъе данделъулеб гьатІан къоялъ.

[2]

5:8 - ГІемерал чІваби ругеб музыкалияб алат.

[3]

11:19 - Муса аварагасул бихьизабиялда рекъон, некІсиял жугьутІаз, цо бакІалдаса цогидалде гочунаго, цадахъ босулаан Аллагьасдасан кумекалъул гІаламатлъун рикІкІунеб гъамас. Гьелда абулаан КъотІиялъул гъамасилан.

[4]

14:4 - ГІадат букІана тІоцебе гьабураб лъимер, Аллагьасе назруйилан абун, гьесие кьураблъун толеб.

[5]

16:16 - ЖугьутІазул мацІалда Гьармагеддоналъул магІна буго «Магеддон гохІ». Палестинаялъул Магеддон абулеб бакІалда ккана тарихалде гьоркьобе араб чанго рагъ.

[6]

17:1 - Гьаниб бицен гьабулеб буго мунагьал гІемераб Вавилон шагьаралъул.

[7]

19:1 - «Аллагьасе рецц!» абураб магІна буго жугьутІ мацІалда гьеб рагІул.